Marathi blog

आपुलकी - पु. ल. देशपांडे

2012-01-27T11:38:00.000-08:00

मराठी भाषेच ज्ञान असलेल्यांनी पुल वाचल नसेल तर मराठी समजण्याच्या सर्वात मोठ्या फायद्यास ते मुकले आहेत.
पु. लंची ख्याती मी काय लिहावी. त्यांच्या प्रत्येक पुस्तकातून आणि प्रत्येक वाक्यातून ते पुन: पुन: प्रभावित करतात. हे पुस्तक त्यांच्या आयुष्यात आलेल्या निरनिराळ्या लोभस व्यक्तिमत्त्वांवर आहे. त्यातील एकाही व्यक्तीबद्दल मला अ का ब माहीत नसतांना त्या माझ्या मनात तरंग उठवून गेल्यात. आपुलकीने लिहिलेल हे पुस्तक त्यातील चरित्रांबद्दल आपुलकी निर्माण करुन जाते.

ही वाट एकटीची - व पु काळे

2012-01-20T15:22:00.000-08:00

महाराष्ट्र पुरस्कार लाभलेल पुस्तक. जीवनातील तत्वांशी जास्तच चिकटलेल पात्र वपुंनी उभ केल आहे. प्रत्येक गोष्टीतील पात्रांच एक वेगळ आयुष्य, आगळे वेगळे विचार असतात आणि तस त्यांना वागण्याचा लेखकाने अधिकार दिला असला तरी ती पात्र वाचकांना नकोशी होवू शकतात. कधी कधी पुस्तकातील पात्रांचा वैताग आला की पुस्तक वाचु नये अस वाटत. तसच माझ झाल. शेवटी वाटेवर ती एकटी राहिली ते साहजिकच होत आणि बर झाल एकटी राहिली अस वाटून गेल.

आजीचा बटवा आणि झाडाखालची फुल वेचणारे आजोबा...

2012-01-11T19:30:00.000-08:00

तिथल्या सकाळच्या फेरफटक्यात सुर्याच्या पहिल्या किरणापासून उत्साह झळकतो. झाडाच पान आणि पान जणू आनंदात डूलत, पक्षी सकाळच्या सुर्यकिरणांच्या आगमनात गातात, वारा थंडावा निर्माण करण्याच्या प्रयत्नात गुंततो. आसमंत खुलतो, त्यासोबत माझ मनही झुलत, पाखरांसारख चहुओर भिरभिर उडावस वाटत, झाडासारख निपचित पडून सुर्यप्रकाशात पहुडावस वाटत. सर्वीकडे शांतता, प्रसन्नता, निर्मलता. दुरुन कुठुनसा मंदिराच्या घंटांचा नाद तर कधी ऐकू येते त्यास आरत्यांची साथ, उदबत्त्यांचा वास... प्रत्येक सकाळ बेभान करते अगदी सकाळ पेपरसुध्दा.

सकाळी रिकाम्या रस्त्यावर तर कधी पर्वती; लॉ कॉलेज टेकडीवर मारलेला फेरफटका, घरी येइपर्यंत होणारी वर्दळ, रिक्षावाल्यांनी बिल्डींग खालून मारलेल्या पोरांच्या नावाने हाका, कूठे भाजीवाले, फेरीवाल्यांच्या आरोळ्या, हॉर्नचे आवाज, कचरा घेणारे, पेपरवाले, दुधवाल्यांची वर्दळ. कूकरच्या शिट्ट्या, आमटीचा वास, शाळेत जाणारयांची, ऑफिसला पळणारयांची एकच चेहेलपेहेल. हळूहळू पॉप्युलेशन, पोल्युशन, ट्रफिकच्या राक्षसांच रुद्र रुप जाणवत.
दुपारच्या कडक उन्हाच्या मारयात घराघरात घुइघुइ फिरणारे सिलिंग फॅन्स, कूठूनसे येणारे जेवणाचे खमंग वास, मग कामवाल्या बायकांची एकच रांग, एवढ्या प्रकाशात प्रकर्शाने जाणवतात ते भडक रंग बिल्डींग्सपासून लोकांच्या कपड्यांपर्यंत. जरा थोडा वेळाची शांतता मिळते न मिळते तोच शाळेतून घरी आलेल्या मुलांचा कॉलनी मधे धुमाकूळ, घराघरातून येणारे मराठी सीरीयल्सचे आवाज. निजानीज झाली की काळोख्या रात्री रस्त्यावर पसरलेल कूत्र्यांच साम्राज्य, मांजरांनीसुध्दा बंड पुकारुन त्यांना दिलेला प्रतिसाद... शुभ्र चांदण, रस्त्यांवरून स्ट्रीट लाइटसचा लख्ख प्रकाश, त्यावर झेपावून रातकिड्यांची आत्महत्या...हवेतील गुलाबी थंडी, निर्मनुष्य वेळ एन्जॉय करत पडलेल्या निपचीत वाटा.

करप्शन, कचरा, गरीबी हजार प्रॉब्लम्स असले तरी आठवतो तो विजांचा थयथयाट, पावसाचा टिनावर पडलेला रपारप आवाज, मातीचा पहिल्या पावसानंतर येणारा सुवास, चुलीखाली लाकड जाळून पाणी तापवणारया बायांचा त्रास, रस्त्यावर भाजलेल्या कणसाचा वास, उसाच्या गुरहाडाचा आवाज, भाविकांची भक्ती, आईची माया, रस्त्याच्या मधे रवंथ करत पडलेल्या गाई त्यांना डिस्टर्ब न करता येणारया जाणारयांची घाई, तर कधी ह्या रसिका करता ४ केळी घेऊन भेटायला आलेली जुनी कामवाली बाई.

लक्षात राहतो आजीचा बटवा आणि झाडाखालची फुल वेचणारे आजोबा...

clubbing

2011-07-28T08:29:00.000-07:00

एक टकिला शॉट डान्स फ़्लोरवर बिंधास्त बेधडक उतरुन, लाज; लज्जा; शरम सोडून ताल पकडायची हमी देतो. हळूहळू पाय थरकायला लागतात. अधूनमधून हळूच चौफेर नजर टाकून मी चोरुन बघून घेते की कोणी माझ्याकडे बघत तर नाहीये ना. खात्री मिळाली की मग एकदम ताल से ताल मिला!

सर्व जण बेधुंद हो ऊन त्या गाण्यांवर जल्लोषात थिरकत असतात, सिंगल मुल सहसा ग्रुप करुन गणपती डान्स करत असतात. कपल्स एकमेकांना चिकटून झुलत असतात. बरयाच मुली स्ट्रीप डान्स सारख्या काहीतरी बिभत्स स्टेप्स तोडक्या कपड्यात करत असतात तर काही स्टेजवर उगीचच चढुन जरा वेळ मटकून घेतात.

काहींचे नाच मला कूल काहिंचे मनापासून हावभावासकट तर काहींचे नाटकी अश्लिल वाटतात. काही मुल फक्त पोरी बघायला आले असतात मग त्यांची गाडी काही बारच्या पुढे हलत नाही. गायी रवंथ करत बसतात तशी ही पोर दारुचे घुटके घेत चहुओर भिरभिर नजर टाकत बसले असतात. काही माझ्यासारखे जीन्स साधा टॉप आणि नाचतांना कंफर्टेबल वाटतील असे शुज (मी बरयाच वेळा स्नीकरस घालुन जाते!)
क्लब मधे बरयाच वेळा तेचतेच चेहरे दिसतात. एकमेकांची नावदेखिल माहित नसून किंवा माहिती करायची इच्छादेखिल नसून ते एकमेकांबरोबर नाचायला लागतात. बरोबर नाचणारी व्यक्ती चांगली नाचते का वाईट ह्याच्याशी घेण देण नसत, जुळायला लागते ती फक्त एक गोष्ट - रीदम.

जरा वेळाने दारु उतरुन देखिल शरिराला मिळाला असतो रिदम चा हाय. तोवर थोड्या नजरा तुमच्याकडे वळल्या जरी असल्या तरी फरक पडत नाही.. गाण्याच्या तालावर एक्सप्रेशन्स सकट मी धुंद हून नाचत राहते. गर्दी आणि घाम म्हणत असतो मी, त्यात कानठळ्या बसणारे स्पीकरस, तरीसुध्दा पाय हलत राहतात, लोकांच्या जल्लोषात कधी ते तुडवले पण जातात तरीसुध्दा ते थांबत नाहीत.

२ वाजलेत की गाणी बंद होतात, लोकांच्या उत्साहावर पाणी पडत. मेहफील खर तर आत्ताच रंगात आलेली असते. क्लब्स ४ वाजता बंद झालेत तरी लोक अजुन एका गाण्याची रीक्वेस्ट करतांना सापडतातच. गाणी संपलीत तरी मी गाडीत बसेपर्यंत नाचत राहते- त्या युफोरिया मधुन बाहेर पडायला मला वेळ लागतो. बाहेर पडल की हलक फ्रेश आणि स्ट्रेसफ्री वाटत असत, कानामधे असते प्रचंड सुन्नता आणि मनात पुन्हा येण्याची उत्सुकता...

एका मुंगीचे महाभारत

2011-05-03T17:59:00.000-07:00

प्रत्येक भाषा सुंदर असते, प्रत्येक भाषेच्या गमती जमती असतात. कुठलीही भाषा कदाचित तेव्हा एन्जॉय करता येते जेव्हा त्याचे अगदी गावराण रुपांतरापासून प्रदेशाप्रमाणे डायलेक्ट तुम्हाला कळतात.

विदर्भातली मराठी, गावाकडली मराठी, पुण्यातली अस्सल पुणेरी मराठी, कोकणातली मराठी आणि ह्या सर्वीकडील लोकांच्या निरनिराळ्या तरहा - खाण्यापासून वागण्यापर्यंत मला माहीत असल्याने मराठी पुस्तक मी सर्वात जास्त एन्जॉय करते.

मला मराठी समजत नसती किंवा वाचता आली नसती तर मी आयुष्यात काय मिस केल असत? खर तर काहीच नाही - पु.ल. देशपांडे सोडल तर! पु.लंची सर्वच पुस्तक सुंदर असली तरी बटाट्याची चाळ सर्वात सुंदर आहे.
वपु, सुहास शिरवळकर ह्यांची सर्वी पुस्तक मी मिस केली असती. मराठी भाषेचा अस्सल आस्वाद कवितांमधून लुटता येतो. शांता शेळके, मर्ढेकरांपासून अगदी आत्ताआत्तापर्यंतचे कवी किशोर कदम.

मला अजुन भाषा कळाल्या असत्या तर बर झाल असत कारण त्या न समजुन मी बरचस लिटरेचर मिस करते आहे. २०१२ मधे हिंदी पुस्तक वाचण्याचा प्लॅन आहे.

इतक्यात गंगाधर गाडगीळांच एका मुंगीचे महाभारत हे पुस्तक वाचल. त्यांची मी इतर कुठलीही पुस्तक वाचली नसल्याकारणाने त्यांना व्यक्ती म्हणून किंवा त्यांच्या आयुष्याबद्दल जाणून घेण्याची जिद्न्यासा मला नव्हती. पण तरीदेखिल हे पुस्तक मला खुप आवडल. काही आत्मचरित्र तुम्हाला प्रोत्साहित करतात जस की इडली ऑर्किड आणि मी, काही अवाक करतात जस की कोल्हाट्याच पोर, तर काही वाचल्यावर वाटत ह्या व्यक्तीने आत्मचरित्र का लिहाव? जस की नाच ग घुमा, काही आत्मचरित्रांशी तुम्ही रीलेट करु शकता, तसच हे पुस्तक माझ्याकरता होत.

ब्रिटीश काळातील मुंबई, तिथली लोक, मराठी लोकांचे इतर भाषीयांशी संबंध, तेव्हाच राहणीमान, कॉलेज लाईफ, कॉलेज विद्यार्थांकडून होणारया ब्रिटीशांविरुध्द चळवळी, तेव्हाच्या पुढारयांबद्दलचे विचार आणि हे सर्व एका कॉमन मॅनच्या द्रुष्टीकोनातून.

लिखाण ही माझी प्रचंड आवडीची गोष्ट आहे, त्याकरता मी रोज आवर्जुन वेळ काढते. लिहिल्याशिवाय मला दिवसाच पुर्णत्व जाणवत नाही. लिखाणावर तेवढच प्रेम करणारे गाडगीळ, त्यामुळे लिखाणासाठी येणारा मेंटल ब्लॉक, वेळ न मिळाल्यास होणारी चिडचिड, येणारी डिसट्रॅक्शन्स इत्यादींबरोबर व एक आयुष्याचा आराखडा व कौटुंबिक जीवन ह्या गोष्टी पण मला समान वाटल्यात. त्यांच्या आयुष्यातील अनंत डीटेल्सने मी बोर पण झाले. पुस्तक खरोखरच महाभारतासारख जाडजुड आहे. पण त्यांची अजुन पुस्तक मी वाचेन की नाही मला शंका आहे कारण वपु, सुशि ह्यांच्यासारख भाषेवरील प्रभुत्व मला जाणवल नाही. पुस्तक अवांतर डीटेल्स स्किप करुन वाचण्याकरता नक्कीच वर्थ आहे.

कर्मचारी - व. पु. काळे

2010-03-29T14:07:00.000-07:00

काही गोष्टी वाचलेल्या/ऐकलेल्या जस की भांडकुदळ जोशी, काही व.पुंच्या इतर पुस्तकांमधुन रीपिट, आणि काही व.पुंची खुप पुस्तक वाचल्यामुळे प्रेडिक्टेबल वाटणाऱ्या. प्रत्येक लेखकाच्या बाबतीत तस होउ शकत, जस की पुलंची ४ पुस्तक एकानंतर एक वाचल्यावर कोणत्या लाईनीनंतर कोणत्या प्रकारचा जोक येणार आहे हे रसिक वाचक ओळखु शकतो...
हे पुस्तक माझ्या मनाला खुप भिडले नाही पण तुम्ही नक्कीच वाचून बघा आणि मला तुमचा अभिप्राय अवश्य कळवा.

नावेतील तीन प्रवासी: द. मा. मिरासदार

2010-03-24T14:16:00.000-07:00

(हे पुस्तक एका इंग्रजी पुस्तकाचा केलेला अनुवाद आहे)

खर तर कथानकाचा पाया एकदम भक्कम आहे - ३ रुटीनला कंटाळलेले मित्र काही दिवसांच्या प्रवासाला निघतात ते पण नावेतून. ह्या थिमसोबत बरच काही करता आल असत पण अफसोस, द. मा. निराशा करतात. ना त्यातली पात्र ठळकरित्या उभी राहतात ना त्यांनी प्रवासात केलेल्या गोष्टी. ना त्यात गम्मत आहे ना सबस्टन्स. तुमच मत वेगळ पडल तर मला जरूर कळवा.

शाळा - मिलींद बोकीळ

2010-03-16T12:44:00.000-07:00

मला हे पुस्तक प्रचंड आवडल. मी शाळेत जायचे तेव्हा कधी एकदा शाळा संपुन मी घरी पळते आहे अस व्हायच, पण ही शाळा कधीच संपु नये अस वाटत होत. जी पुस्तकातली साईड कॅरॅक्टरस वाटली होती ती गोष्टीच्या शेवटी अचानक खुप काही सांगुन गेलीत. शाळेतल्या आठवणी ताज्या झाल्यात, पुन्हा चक्क अभ्यास पण करावासा वाटतो आहे!
हे पुस्तक आहे शाळेत गेलेल्या सर्वांसाठी...

इक्विलिब्रियम - एक विचार

2010-03-13T13:03:00.000-08:00

जग हे एक इक्विलिब्रियम आहे. समुद्राच्या एका किनारयावर भरती येते कारण दुसरयावर ओहोटी येते म्हणुन. कुठल्याही एका क्षणाला जगातल्या एनर्जिची टोटल सेम राहते.
तुम्हाला मिळालेला एक आनंदाचा क्षण हा बॅलंस करण्याकरता कोणालातरी दुःख देऊन जात असेल का?
एका क्षणाला तुम्हाला श्रीमंत करणारा त्याच क्षणाला दुसरयाला भिकारी करत असेल का?
तुमच्या घरात झालेला एक जन्म कुठेतरी मॄत्यूस कारणीभुत ठरत असेल का?

प्रवास भि ति चा

2009-10-30T14:19:00.000-07:00

माझा जन्म एका साधारण ५०० ची लोकसंख्या असलेल्या खेड्यात झाला. ३ वर्षांची होईपर्यंत प्राणीओळख मला फक्त एकाच प्राण्याची होती. तो मला सर्व प्राण्यांचा राजा वाटायचा. त्याची संख्या लोकांहुन अधिक होती. प्राण्याच नाव होत डुक्कर. त्याच्या दिनचर्येशी मी पुर्णपणे परिचीत झाले. त्याच्या जीवनप्रणाली मधे माझी पीएचडी होण्याआधीच माझ्या वडिलांची दुसऱ्या छोट्या गावात बदली झाली.

नव्या गावाच्या नव्या घरात एका स्टूलवर उभ राहुन मी वडिल आरशात बघुन फावड्यासारख यंत्र का फिरवत आहेत ह्याच निरिक्षण करत असतांना आमची आई जोरात ओरडत त्या खोलीत आली "सापपपप" आणि तिच्यामागे एक काळाबिद्रा चिकट प्राणी जमिनीवर वेडावाकडा सरपटत आला. पहिल्याच नजरेत मी त्याचा तिरस्कार करु लागले. पण साप जमात माझ्या प्रेमात पडली आणि त्यापुढे मी जिथे जिथे राहिले तिथे तिथे त्यांनी माझा पिछ्छा पुरवला.

आमच हे नात बरीच वर्ष टिकल. ह्या आधुनिक जगात स्वफायदाखेरीज नाती टिकुन राहणे म्हणजे आश्चर्यकारकच म्हणायचे. त्यामानाने तो माझ्याशी खुपच प्रामाणिक राहिला.

नागपंचमीच्या दिवशी मी एका मैत्रिणीकडे गारुडीच्या करामती बघायला गेले होते, साप कसा दुध पितो वगैरे. गारुडीच्या टोपलीतुन तो साप निसटला आणि जमलेल्या गर्दीत एकच हलकल्लोळ झाला. मी माझ्या चपला न घालता पळ काढला. रस्त्यावर जरा दूर पोचल्यावर मी मागे वळून बघितले तर गारुडी त्या सापाला टोपलीत कोंबत होता. आणि मला साक्षात्कार झाला की सापांना माणसांएवढ जोरात पळता येत नाही. बर झाल तो साप नगिना वगैरे सिनेमांमधील जोरात पाठलाग करण्याच ट्रेनिंग मिळालेला साप नव्हता. नाहितर माझी काही खैर नव्हती.

आता मी अमेरिकेतल्या एका मोठ्या बिल्डींगमधे राहते. कधी कधी मला वाटत इव्होल्युशनच्या प्रोसेस मधे सापांनी बिल्डींग वर सरपटायला शिकल तर? आता सापांची भिती मला फक्त स्वप्नातच वाटते. खऱ्या आयुष्यात माझ्या ह्रुदयात सापांची जागा इतर कोणीतरी घेतली आहे.

ह्या नविन व्यक्तीशी माझी पहिली भेट मी सेकंड इयरला असतांना झाली. पहिल्याच भेटीत ह्या व्यक्तीच्या हातात ड्रिलींग मशिन होती. ही व्यक्ती होती डेंटिस्ट!

आयुष्यात आलेल्या सर्व सापांहुन अधिक ह्या व्यक्तीने मला घाबरवले. माझ्या दुसऱ्या भेटीत ह्या डेंटिस्टकडे काही डेंटिस्ट्रीचे स्मार्टे विद्यार्थी येऊन लोकांचे दात अभ्यासत होते. मी आत जाताच नव भक्ष मिळाल्याच्या क्रुर आनंदात ह्या शिकाऱ्यांनी माझे दात बघण सुरु केल. अहो क्रिष्णाने आ वासला तेव्हा अर्जुनाला सबंध ब्रम्हांड दिसल. पण आ वासून कोणाला आपले किडके दात दाखवण ही काय रुबाबाची गोष्ट नव्हे. आणि खास करुन बघणारे डोळे स्मार्ट व कदाचित कॉलेजमधल्या होतकरु विद्यार्थांचे असतील. माझे किडके दात बघून त्यांची दातखिळी बसली असणार आणि असले नसलेले सर्व चान्स मी घालवून बसले होते. पुढे मग मी माझ्या मावज बहिणीकडे जाऊ लागले कारण अजुन कोणाला माझ्या किडक्या दातांची कथा कळाल्यास मला ’स्थळ’ येणार नाही ही आमच्या मातोश्रींची भिती.

साप आणि डेन्टीस्ट ह्यांची स्वप्नातसुध्दा भेट घ्यावी लागणार नाही अस आयुष्य मला दे अशी मी रोज प्रार्थना करते!

मला बनायच होत...

2009-10-27T16:56:00.000-07:00

वयाच्या चौथ्या पाचव्या वर्षापासून डोक्यातली चक्र सुरु होतात (आणि तशीच आपल्या पालकांची पण आपल्या बद्दल सुरु होतात). मला काय बनायच आहे...

एवढ्या लहान वयात कदाचित पहिल प्रोफेशन जे आपण बघतो ते असत ’टीचर’च. मला मग मास्तरीणबाई व्हायच होत. शेजारपाजारच्या छोट्या पोरांची मी शाळा भरवू लागले. मास्तरकी पेश्यातल्या सतत बोलण्याचा मला कंटाळा येऊ लागला.(मला कधीतरी परत गणिताचा क्लास सुरु करायची ईच्छा आहे)
आणि मी विचार करु लागले, मला काय बनायच आहे...

सहा सात वर्षांची असतांना आईने संगीत शाळेत नाव नोंदवले. गाण्याच्या तीन परिक्षा झाल्यावर जसजस अवघड व जास्त रियाज सुरु झाला तस तस टॉन्सिल्सचा त्रास वाढत गेला. टॉन्सिल शरिरात महत्त्वाच्या कार्याकरता असतात ते ऑपरेशन करुन काढायचे नाहीत ही वडिलांची आद्न्या. समोर एकच पर्याय - गाण बंद. गायिका बनण्याच स्वप्न तिकडेच कोलमडून पडल, (आता मी बाथरुम सिंगर आहे) पुन्हा चक्र सुरु, मला काय बनायच आहे...

दुरदर्शनवर बातम्या बघून मी ठरवल मला बातमीदार व्हायचय. पुस्तकातले धडे ऩ धडे आरशात बघून बातम्या स्टाइल वाचून काढायला लागले. पुढे कोणीतरी सांगितल बातमीदार होण्याकरता वेगळा कोर्स करावा लागतो मुंबईत राहून. स्वतःच स्वप्न बदललेल चालेल पण मुंबई नको. (आता मी बातम्या तर बघते पण बातमीदारांना इमिटेट करण बंद केल) पुन्हा विचार सुरु, मला काय बनायच आहे...

शाळेत बायलॉजी मधे चांगले मार्कस पडायचेत, पण कोणाला माहीत होत की डॉक्टर बनण्याकरता डिसेक्शन पण कराव लागत. कॉलेजच्या लॅबमधे डिसेक्शन करतांना उलटी केली आणि ठरवल हे काही खर नाही. (अजुनही बायलॉजीची बरीच पुस्तक वाचते) पुन्हा मी विचार करु लागते आता काय बनु शकते?

रंगांबरोबर खेळायला मला खुप आवडायच. सर्व्या प्रकारचे पेंटिंग प्रकार शिकल्यावर ठरवल पेंटर व्हायच. पण मी तास ऩ तास बसून केलेले पेंटिंग विकायचे म्हणजे दुःखद वाटल.शेवटी पेंटिंग छंद म्हणून ठीक आहे पण पेशा नको असे ठरवले. (घराच्या सर्व भिंती मी माझ्या पेंटिंग्सने भरवल्या आहेत) पण परत तोच प्रश्ण : आता काय मी बनु?

वाचनाची नेहमीच खुप जास्त आवड होती. पुस्तक येता जाता खाऊन टाकायचे मग ठरवल स्वतःच काहीतरी लिहूयात - लेखक बनुयात. थोड्या फार कविता व लेख लिहिण्यापलिकडे माझी गाडी गेलीच नाही. (आजही मी माझ्या ब्लॉग/डायरीवर लिहित असते) आता काय बर बनू मी...

कॉलेजमधे शिंग फुटल्यावर पार्लरमधे जाऊ लागले आणि शुल्लक गोष्टिंकरता भरपुर पैसे मिळवणाऱ्या बायका बघून ठरवल ब्युटिशियन व्हायच. ताबडतोब कोर्स जॉइन करुन संपवला पण मातोश्रींनी माझ्या प्लॅनला विरोध केला मग तो प्लॅन तिकडेच बारगळला. (आजही स्वतःच्या चेहऱ्यावर प्रयोग करते) पुन्हा तेच, आता काय बनु?

मनिष मल्होत्राने डिझाईन केलेले कपडे बघून वाटल मला पण रंगांच द्न्यान आहे, चला तर मग फॅशन डिझायनर बनुयात. तातडीने पार्ट टाईम फॅशन डिझाईन इंस्टिट्युट जॉइन केली. पहिला कोर्स - शिवणकाम! दिवसभर शिवण करुन पाठकाड तर मोडलच पण भाऊ ’शिंपी होणार शिंपी होणार’ म्हणून चिडवू लागला. त्यामुळे कोर्स पुर्ण करुन पण तो प्लॅन पत्त्याच्या बंगल्यासारखा तिकडेच ढासळला. (मी अजुनही माझे ड्रेसेस स्वतःच डिझाईन करते आणि अधुन मधुन शिवते)
मला काय बनायचय चिंतन परत सुरु...

वडिल सुंदर पत्रिका बघतात. त्यांच बघुन उत्सुकता म्हणुन ज्योतिष क्लास लावला. त्याचा भरपुर अभ्यास केला, काही अंशी विश्वास पण बसला पण एक पत्रिका बघायचे असे किती मिळणार? (अजुनही मी विरंगुळ्याकरता पत्रिका बघते)
पुन्हा तोच प्रश्ण, मी आयुष्यात काय बनु?

मल्लेश्वरी - ऑलंपिक्स मधे वेट लिफ्टर म्हणून पदक पटकावलेली पहिली महिला. झाल तर मग, मला दुसरी बनायच होत. ताबडतोब जिममधल्या इंस्ट्रक्टरला प्लॅन सांगुन ट्रेनिंग सुरु. डॉक्टर वहिनीने महिलांच्या शरिरास हे योग्य नाही अस ऑब्जेक्शन घेतल. (मी रोज जिमला जाते, अधुन मधुन वेट लिफ्टींग पण करते) पुन्हा मी उत्तराच्या शोधात...

कॉलेजच्या क्रिकेट टीमची कॅप्टन होते म्हणुन क्रीकेटर बनणार होते, मग चेस प्लेअर बनायच होत(अजुनही याहु गेम्सवर मी सारख्या मॅचेस हरत असते). स्टेजवर गेल्यावर घाबरुन पहिलीच स्टेप विसरले आणि डान्सर बनायच स्वप्न पण तिकडेच विसरले. (माझा कथ्थक क्लास अमेरिकेत चालु आहे).

चांगल्या दिसण्याच्या कॉंम्प्लीमेंटस मिळाल्या म्हणून थोडे मॉडेलिंग केले, वामन हरी पेठे वगैरे तत्सम जाहीराती. पुढे पुढे जाणवले ह्या फिल्डमधे नाग कमवायला काही प्रिंसिपलस गिरवी ठेवण गरजेच आहे. कॉम्प्रमाईझ केले नाहीत आयुष्यात. प्रिंसिपल्स ना अति जास्त चिकटलेल्या होसर्ड रोअर्कचा राग येऊन फाऊंटनहेड पुस्तक एका क्षणी फेकून देणारी मी अचानक त्याच्या प्रेमात पडले. त्याच्या मानसिकतेची जाणीव झाली आणि ती पटलीसुध्दा.

आता तुम्ही विचार करत असाल की शेवटी मी करते काय? (इतर अक्टिव्हीटीज मधुन वेळ काढुन) कंप्युटरसमधे मास्टरस केल आणि पुण्यातली एक मोठी कंपनी हायर करत होती, इंटरव्ह्यु करता १०० लोक, त्यापैकी तिघांना नोकरी मिळली. त्यात मी पण एक होते. एवढी कॉंपिटिशन असुन मला जॉब मिळाला ह्याचा अर्थे कदाचित मी हेच करण विधिलिखित होत. आज ५ पैकी ३ लोक आयटी मधे असतात त्यामुळे मी काहीही हटके किंवा वेगळ करण्याच स्वप्न पुर्ण नाही झाल.

कधी कधी वाटत एकाच गोष्टीत प्राविण्य मिळवण्यात सर्व प्रयत्न लावले असते तर बर झाल असत. पण मग वाटत एका छोट्या आयुष्यात थोड्या फार गोष्टींचा अनुभव तरी घेता आला!

चिऊ आणि मी

2009-10-26T10:40:00.000-07:00

चिऊ... हे काय नाव झाल? चिऊ हे साधारण माझ्याच वयाच्या माझ्या भाचीच टोपणनाव आहे.
माझ्याच वयाची भाची हे कस शक्य आहे? माझ्या वडिलांच्या सर्वात मोठ्या बहिणीच्या सर्वात मोठ्या मुलीची ही सर्वात मोठी मुलगी.... हुश्श...

आम्ही दोघी एकाच शाळेत वेगवेगळ्या वर्गात होतो. मी शाळेत कुठेही दिसले की चिऊ ’मावशेशेशे’ अशी हाक मारायची. एक दिवस कोपऱ्यात घेऊन मी तिला सांगितल मला रसिका म्हण मावशी नको. त्याच अजूनही तिने आद्न्यापालन केल आहे.
भाची असली तरी एवढी वर्ष आम्ही खुप चांगल्या मैत्रिणी म्हणुनच राहिलो आहे. दुर्योधन आणि शकुनीमामानंतर घनिष्ठ मैत्री जमून कारस्थान करणारी आमचीच जोडगुळी असावी.

पुण्यातला फ़र्गसन रोड वर सागर आर्केडच्या कट्ट्याजवळ एक दिवस चिऊ दिसली. मी रस्त्याच्या दुसऱ्याबाजुला उभे होते. तिथून मी जोरात ओरडले ’चिऊऊऊऊ’. त्यानंतरच्या भेटीत तिने मला कोपऱ्यात घेऊन सांगितले की मला चिऊ नको म्हणत जाऊ माझ्या खऱ्या नावानेच हाक मारत जा; खास करुन कॅट मुलांसमोर. त्याच मी आजवर पालन केलेल नाही.
सुंदर मुलांना ती कॅट म्हणते, ती उपमा मला फ़ार आवडली नसली तरी मीसुध्दा स्मार्ट मुलांना कॅट म्हणू लागले आणि माझ्या सर्व मैत्रिणींमध्ये ती उपमा प्रसिध्द झाली. (वेड कॅट म्हणजे सौदर्याची सर्वात उच्च श्रेणी)

आम्ही दोघींनी मिळून एक गिटार क्लास लावला. आणि तो कुठल्यातरी तत्सम कारणास्तव मी सोडला. चिऊ जात राहिली. नंतर कधीतरी तिच्या गिटार क्लासमधील कॅट मुलांसोबत तिला बघून क्लास सोडल्याबद्दल माझा जीव हळहळला. ती आता फार सुंदर गिटार वाजवते.

चिऊने क्रुष्णमुर्ती पध्दतीने कुस्तीचा क्लास लावला आणि ८० किलो पर्यंत कोणालाही उचलू लागली. त्याच काळात भारताची पुढली मल्लेश्वरी बनण्याच्या प्रयत्नांत मी होते. कोणाचे बायसेप मोठे ह्यावर मग आमची स्पर्धा लागायची, ज्यात मी तिच्यासोबत कधीच जिंकू शकले नाही.

चिऊबद्दल अजून एक विशेष गोष्ट म्हणजे ती पूण्यात मोटरसायकल चालवायची. तिच्या मागे बसून फेरफटका मारायला मला जाम आवडायच. एक मोटरसायकल चालवणारी सुंदर मुलगी पाहून लोकांच्या मागे वळून वळून बघणाऱ्या अवाक नजरा मला रोमहर्षक वाटायच्यात. एकदा मी माझ्या मैत्रिणीसोबत सकाळी ८ ला बसची वाट बघत उभे होते. तेव्हा आमच्यासमोरुन टाईट जीन्स टॉप घालून एक मुलगी झुपकन मोटरसायकलवर निघून गेली. तिला बघुन मी म्हाताऱ्या आजीबाई सारखी कमेंट केली - ’आजकालच्या पोरी!’ ऩ क्षणार्धात माझ्या लक्षात आल अरे ही तर चिऊ होती.

आमच्या दोघींचे खुप इंटरेस्टस़ सारखे आहेत. जस की पेंटींग. तिच्या खोलीतल्या भिंतिंवर पण तिने निरनिराळे पेंटिंगस केले आहेते. म्हणजे तिला माझ्याहून जास्त एक पेंटिंगचा प्रकार येतो - वॉल पेंटिंग!
पेंटिंग, कॅलिग्रफी ह्या कलांमधे चिऊ नि्पुण आहे. ती गातेसुध्दा खुप सुंदर.
दोघींना वाचनाची भरपुर आवड त्यामुळे पुस्तक हा आमचा आवडीचा विषय.

सुट्टीच्या दिवशी रात्री एकामागुन एक ४-५ सिनेमे बघणे हा आमचा एक छंद. फर्गसन रोडवर बर्ड वॉचींग हा आमचा सर्वात आवडता छंद. प्रेमभंगापासुन ऑफिसमधल्या कटकटींपर्यंत आमच नॉनस्टॉप चर्चासत्र सुरु असायच.

न मिळवण्याजोगे असले तरी तिला सोनु निगम, राहुल द्रविड आणि मग ब्रायन ऍडमवर क्रश होते. होय, तिचा चॉइस वेळेसोबत सुधारत गेला. तिच्या इतर आवडी म्हणजे फोटोग्रॅफी आणि इंग्लिश गाणी ऐकणे. सायकॉलॉजिस्ट हे तिच प्रोफेशन आहे अन ती अस्खलित फ्रेंच बोलते. एकदा तरी आयुष्यात फ़्रान्सला जाऊन यायच हे तिच स्वप्न होत ते इतक्यातच पुर्ण झाल. मी तिचा आदर करते कारण ती एवढ्या सर्व कलागुणांमधून प्रविण आहे.

चिऊला इयत्ता आठवीपासून डायबिटिज आहे, तिला रोज साधारण ३ इंजेक्शनस घ्यावे लागतात. बऱ्याच रात्री हापोमुळे तिला मी जागतांना बघितल आहे. पण ह्याबाबतीत मी तिला कधिच कुरकुर करतांना बघितल नाहीये, किंवा कुठली गोष्ट न करण्याकरता ह्याला कारण बनवतांना पण बघितल नाहिये. खर तर तिने एका तब्बेतीने हट्ट्याकट्ट्या मुलीहून अधिक गोष्टी शिकल्या असतील आणि त्यांच्याहून अधिक उत्साहात.

२ वर्षांपुर्वी चिऊच एका वेड कॅटसोबत लग्न झाल आणि लवकरच ती छोट्या कॅटस ना जन्म देणार आहे. तिला पुढील आयुष्य सुखाचे जावो!

रहस्य गुंत्याच

2009-10-24T16:52:00.000-07:00

गुंता निर्माण करण्यात काहीजणांचा मोठाच हातखंडा असतो. साध-सरळ काही चाललय, आत हे क्षण मजेत घालवू, जगण्याचा जरा वेगळाही विचार करु, थोडी वेगळी पायवाट चालु, असा विचार करण्याचा विसाव्याचा क्षण येताच काही माणसांना अस्वस्थता येते. मग ते ध्यानीममी नसलेले पंचवीस वर्षांपूर्वीचे विषय उकरुन काढतील, जुने अपमान उपसून काढतील, काहीतरी कडवट शब्दांची नांगी मारतील... आणि छान सरळ संबंधांचा गुंता करतील. असा गुंता झाला की यांचे ८-१० दिवस मोठे मजेत जातात, मजेत याचा अर्थ त्या तडफडीचा, भांडणाचाही ही मंडळी एक हलक्या दर्जाचा आनंद घेतात.

गुंत्यान सारया घरातील प्रवाहीपणाच मुळाता साकळतो. इतर वेगळे विषय अशा घरात निघूच शकत नाहीत. घरातल्या पाच माणसांपैकी चार माणस एकमेकांशी न बोलणारी, किंवा नीट न बोलणारी असली की मग ते घर कसल? खर तर घरात काही मूलभुत समस्या आहेत का? पैशाची अडचण? नाही. जागेची, पाण्याची? कसली कमतरता नाही. जगात किती वेगवेगळे विषय आहेत! व़्रुत्तपत्रातल्या वेगळ्या घटनांपासून ते नवी पुस्तक, नवा चित्रपट, नाटक, एकमेकांच्या ऑफिसमधल्या धमाल गमती, मुलांच्या शाळेतील स्पर्धा... एक ना दोन हजार विषय गप्पांमधे रंग भरु शकतात. अशा निर्मळ गप्पांमधून घर एक पाऊच पुढं सरकत. प्रगतीच्या दिशेने.

पण काही घर पुढे न सरकणारीच घर असतात. अकारण वितंडवाद, पण निष्पन्न शुन्य. मान-अपमान हेच या घराचे खांब असतात, अन विसंवादातील अबोला हे या घरांच छप्पर! स्वतःच ओढवून घेतलेल्या कटकटीत काही घरांच, त्यातल्या उमेदीच्या, उमलत्या व्यक्तीमत्त्वांच जगणं पार मातीमोल होऊन जात.

कोण जिंकणार?
कोण हारणार?
आयुष्य मात्र निघुन जाणार!

घरातल्या एखाद्या हेकट, मुजोर, अहंकारी माणसामुळे सारं घरच गुंत्यात सापडत. प्रश्ण अस्तित्त्वाचा असल्याने बाकीचे घटक फक्त सोसत राहतात. घुसमटत राहतात. चार घास कमी परवडले, पण घरात शांती हवी. विरामाचे स्वस्थ क्षण हवेत... ज्या क्षणी घरातले सर्व घटक आपापल्या भविष्याचा वेध होऊ शकतील, क्षमता आजमावतील, उड्डाण करण्याची जिद्द कमावतील.

आता जिवितासाठी, वेगळा उद्योग नसलेली, पुर्वपूण्याईवर चार पैसे घरबसल्या मिळवणारी रिकामटेकडी माणसही असे गुंते करण्यात अग्रेसर असतात. कधी फुकटचे सल्ले दे, कुठे उगिच उणिवा काढ, तर कधी निंदेची खिरापत इथून तिथे झोपाळलेल्या दुपारी वाटत फिर. काळजीच्या अडाणी ध्यासाने ही माणस नवी काळजीच निर्माण करतात. समोरच्या माणसाची इच्छा नसतांना आपण दिलेला सल्ला बुमरॅंगसारखा आपलाच अपमान होऊन उलटतो. त्यातून निर्माण होतो नवा गुंता.
नवी पिढी काही धडे ठेचा खाऊनच शिकणार आहे. सारख नव्या पिढिच बुलेटप्रुफ जॅकेट होऊन बसण्यापेक्षा काही समस्या नव्या पिढिला झेलू द्याव्यात. समजुतदारी, संवादी घटक असतील तर अनाग्रही व़्रुत्तीने एकदा फार तर सांगाव; पण आपल्या सांगण्याचा काच होऊ नये.

सारख्या कोर्टकचे़ऱ्या, भाऊबंदकी, वादविवाद, मान अपमान, माझ खर की तुझ खर, या व्रुत्तीने जीवनातले मुळ प्रश्ण बाजुलाच पडतात. आणि अमुल्य आयुष्य अक्षरशः गंजुन जात. काय साधत यान?

अंगणातल उमललेच मोगऱ्याच फुल ओंजळीत घेऊन हुंगल्याविणाच त्याच निर्माल्य होत... आणि आपण फुलल्या-विणाच ओघळून जातो!

पाळणाघरापासून रिटाअरमेंट पर्यंत सर्व विषयांवर अतिशय सुरेख शब्दात सावर रे ह्या प्रविण दवणांच्या पुस्तकांत लेख आहेत. मधे काहि खर काहि खोट आणि अशीच काहि कंटाळवाणी पुस्तक वाचल्यावर मराठी पुस्तक वाचण्याचा उत्साह संपला होता. पण ह्या सावर रे चे सारे भाग वाचुन मी पुन्हा एकदा मराठी पुस्तकांच्या आणि मराठी भाषेच्या प्रेमात पडले आहे... वरील लेख सावर रे - भाग २ मधुन.

रंगांची उ ध ळ ण

2009-09-02T21:22:00.000-07:00

वॉटरकलरस कित्ती अनपेक्षित निकाल देणारे. पाण्याबरोबर मिसळून पेपरवर लावलेत की त्यांची चालच निराळी होते. ते कुठे जाऊन पसरतील काहीच सांगता येत नाही. म्हणुनच ते रंगवायला अवघड आणि पूर्ण झाल्यावर फलप्राप्तिची भावना देणारे.

अक्रेलिक - जिथे मारु तिथे बसतात आणि लगेच वाळून घट्ट होतात. एवढ सरळसोट त्यांच वागण तरीसुध्दा राजबिंडे दिसणारे. स्वतःकडे लक्ष आकर्षित करणारे.

ऑइल कलरस - थिक, दिवसेंदिवस वाळायच नाव घेत नाहित. दिसायला तर असतातच सुंदर पण त्याचबरोबर मला ते खुप ऍडजस्टिंग पण वाटतात, ते वाळेपर्यंत आणि वाळल्यावर सुध्दा त्याच्यावर पुटच्या पुट चढवू शकता.

चारकोल - जरा रस्टिक, गावराण दिसतात. थोडीशी ओबडधोबड गोष्टींची चित्र त्याला उठून दिसतात. रफ टेक्शर देऊन जाणारे हे स्मुथ रंग इतर चारकोल रंगांमधे मिक्स व्हायला चकार नकार देतात आणि प्रयत्न केला तर त्यांची नाराजी ते पेपरवर व्यक्त करतात.

जस प्रत्येक पेंटिंग प्रकाराच एक आगळेवेगळेपण आहे तसच प्रत्येक रंगाचसुध्दा आहे. प्रत्येक रंगाचे काही मित्र रंग असतात तर काही शत्रु. मित्र रंग एकमेकांच्या आजुबाजूला आलेत की एकदुसरयाच रुप अजुन निखारतात आणि शत्रु आजुबाजुला आलेत तर दुसरयाच दिसण तर खराब करतातच पण स्वतःचसुध्दा करतात.

एक चित्र सुंदर दिसण्याकरता निरनिराळे मित्र रंग आजुबाजुला येण गरजेच आहे. चित्रात नुसता एकच रंग असला तर निखार येत नाही. एकाच रंगांच्या वस्तुंनी व्यापलेल्या खोलीत प्रत्येक वस्तू स्वतःच अस्तित्त्व हरवते आणि आपल्या सारख्याच असणाऱ्या दुसऱ्या छटेत मिसळून जाते. अंगावर जर स्कायब्लू फ्रॉक आणि पायात फेंट पिवळे सॅंडल असतील तर दोघांच एक निराळ ठळक असणं असत.

कुठल्याही व्यक्तीचाच विचार करा ना. नुसतच कोणी का ब्लॅक ऍंड व्हाईट असतात? त्यांच्यात अनेक रंग असतात, त्या रंगांच्या विविध छटा वेगवेगळ्या वेळेस बाहेर येतात, कधी डार्क तर कधी फेंट.

आयुष्य ही रंगांची उधळण आहे, कुठल्याही रंगीबेरंगी चित्राहून ते कमी नाहीये. पांढरे डल क्षण आहेत म्हणून आपण निळ्या शांतदायी क्षणांना एंजॉय करतो, काळ्यासारख्या दुःखद घटना घडतात म्हणून आपण हिरव्या सुखाच्या घटकांची वाट बघतो.

कुठल्यातरी एकाच रंगाच माझ्या स्वभावावर अतिप्रभाव असू नये, कुठल्यातरी एकाच रंगाने माझ्या आयुष्याला रंगवू नये, काही घटना चारकोल सारख्या ओबडधोबड रस्टीक तर काही ऑईल सारख्या सुरेख आणि ऍडजस्टिंग, काही अक्रेलिक सारख्या रीलायबल ऍंड रिच तर काही वॉटरकलर सारखे बिनभरवशाचे आणि आव्हानात्मक दे अशी या दुनियेच्या किमयागार चित्रकाराकडे मी मागणी करते.

निसर्ग

2009-09-01T22:51:00.000-07:00

आपल्या मनाची जी परिस्थिती असते त्यावरुन आपल्याला निसर्गाची वेगवेगळी रुप आवडतात का? जस धबधब्याच कोसळणार रौद्र रुप बघून कधी मन शांत होत, त्याच ते रुप बघून डोळे भरुन येतात तर कधी त्याच तेच कोसळण भीषण वाटून मानसिक अशांती निर्माण करत.
कधी तळ्याची संथ चाल बघून एका प्रकारची अनामिक स्तब्धता मनास लाभते, झाडांच्या हिरव्या रंगाने प्रसन्नता मिळते तर कधी त्यांच्याकडे लक्षच जात नाही. हे निसर्गाच कॄर तर कधी निर्मळ स्वरुप आल्हाददायी तर कधी नैराश्यजनक का वाटाव?
नदीच खळखळणार पाणी - जे बघता येत पण त्यात मनसोक्त डुंबता येत नाही, हिरवेगार डोंगर दिसतात पण त्यावर लोळता येत नाही. निरभ्र निळ आकाश पण उडता येत नाही.
कधी जिवनाच्या 'हे सर्व का? कशासाठी' परिस्थितीतून जातांना अश्या कुठल्यातरी दैदिप्यमान निसर्गाच रुप दिसत आणि वाटत बर झाल मी आहे, हे सर्व खुप सुंदर आहे.

खडे आणि ओरखडे - द. मा. मिरासदार

2009-08-05T16:13:00.000-07:00

मिरासदारी सारख पुस्तक लिहिणारया मिरासदारांच हे पुस्तक खुपच बालीश वाटत. हे पुस्तक वाचतांना तुमच्या मेंदुला खडे आणी ओरखडे बसतात. मला नाही आवडले तुम्हाला आवडले तर बघा.

आहे मनोहर तरी ... सुनिता देशपांडे

2009-07-08T22:19:00.000-07:00

पु.ल. देशपांड्यांच्या बायकोचे पुस्तक म्हणुन मी हे वाचायला घेतले त्यामुळे लेखिकेचे लहानपणीचे घर कसे होते किंवा त्यांच्या घरची म्हैस कशी होती हे जाणुन घेण्यात मला काहीच इंटरेस्ट नव्हता. पु.लं बद्द्ल लिहिलेल्या नॉट सो गूड गोष्टींमुळे त्यांचे चाहते नक्कीच दुखावले जाणार. पुस्तकातुन लेखिकेच्या व्यक्तिमत्त्वाची चांगलीच ओळख घडुन येते. १९४२ पासुनचा त्यांचा स्वातंत्रसंग्रामात भाग, लीव्ह इन रीलेशनशिप्स असायला हव्या वगैरे त्यांचे विचार जाणुन त्यांचा जन्म चुकीच्या शतकात झाला अस वाटत. लेखिकेचा स्वभाव बघितला तर त्यांच लग्न कोणाशीही झाल तरी त्यांच्या वाट्याला आलेला एकटेपणा चुकला नसता अस मला वाटत. त्यांच्या पुस्तकाच नाव तरीदेखिल आहे मनोहर तरीच असत. त्यांच्या बरयाच गोष्टी मला टॅंन्जंट गेल्यात जस की दलित आणि स्त्रियांची केलेली कंपॅरिझन. त्यांनी पु.लंबद्दल लिहिलेल्या वाईट गोष्टिंमधल्या निम्म्याहुन अधिक गोष्टी नॉट इव्हन वर्थ मेंशनिंग वाटल्यात. मी सुधा मुर्तींचीसुध्दा बरीच पुस्तक वाचली आहेत पण त्यात कधीच त्या किती महान आहेत किंवा नवरा किती आळशी आहे असल काही वाचनात येत नाही, उलट त्यांच्या गोष्टींमधुन त्यांच भारदस्त आणि प्रगल्भ व्यक्तिमत्त्व हळुवार समोर येत.

पु.लं बद्दल अधिकाधिक वाचण्याच्या मोहातून मी पुस्तक सोडु शकले नाही. कदाचीत त्याच कारणाकरता किंवा मला न उमगलेल्या कुठल्यातरी कारणाकरता तुम्हाला हे पुस्तक नक्कीच आवडेल.

कॅफ़े and लाईफ

2009-06-18T21:52:00.000-07:00

मी एका कॉफी शॉप मधल्या मोठ्या खिडकीसमोर बसले आहे. मला इथुन भल्या मोठ्या बिल्डींगस दिसत आहेत. त्यांच्यासमोर चार हात अंतर ठेउन राहणारी विभक्त कुटुंबासारखी झाड विखुरली आहेत. समोरच्याच बिल्डींगमधे जाड्या बायकांनी बारीक व्हायच सेंटर आहे, त्याकडे अधुनमधुन नजर टाकत मी होल मिल्क विथ व्हिप क्रिम असलेली कडु कॉफी पिते आहे. कॉफि पितांना जरी कडु लागली तरी ती गिळल्यावर एक मस्त चव जिभेवर घोळते ती थोडावेळ एंजॉय करायची आणि मग पुढचा सिप घ्यायचा.

आय एम नॉट डिपेंडंट ऑन एनी स्टिम्युलेटिंग एजंटस अस म्हणणारी मी कॉफीने येणार्या तरतरीची चाहती झाली आहे.
माझ्या उजव्या बाजुला एक जख्खड म्हातार जोडप त्यांची मॉर्नींग कॉफी घेत प्रेमाच्या गप्पा मारतांना भासतय तर त्यांच्या बाजुला एका पायाने अधु बाई तिच्या कुबड्या साईडला ठेऊन सोफ्यावर निवांत पाय पसरुन पुस्तक वाचत पडली आहे.

शेजारी असलेल्या सलॉनमधून चटक मटक चवळी चटक बायका टॉक टॉक करत जात आहेत. भवती संथ म्युझिक चाल्ल आहे. कोणी बस स्टॉपवर थंडीत काकडत बसची वाट बघत उभ आहे तर कोणी आपापल्या कामांना निघाल आहे. शनिवार रविवार नेमाने मी अस कॉफी पित पिपल ऑबझर्हेशन करते. हया सर्व लोकांकडे बघुन वाटत ह्यांच आयुष्य कस असेल?

कॉफीच्या कपवरच झाकण काढल्यावर आधी ते चाटून मग कॉफी पिणारया गोरया बाबाकडे बघितल्यावर वाटल जगात सर्वी लोक किती सेम असतात. कोणाला हॉट कॉफी आवडत असेल तर कोणाला कोल्ड एवढेच काय किरकोळ फरक.

इथे बसुन दरवेळेस मी हाच विचार करते की ह्या सर्वांमधे माझ वेगळेपण काय? माझ अस्तित्त्व काय? काहीच नाहीये!
कॉफी सारख हे एक कडु सत्य जे मनातही दिर्घ कडु चव देउन जात ते चघळत मग मी दिवसाच्या कामांना चालु लागते.

एवढस आभाळ

2009-01-07T15:09:00.000-08:00

अशोक सराफ - लक्ष्मीकांत बेर्डे ह्या जोडगुळीचे सिनेमे बंद झालेत आणि मराठी सिनेमावर शोकाकुल परिस्थिती आली. सचिन पिळगांवकरने काढलेला एखाद दुसरा सिनेमा मधेच मराठी चित्रपटस्रुष्टीच अस्त्तित्त्व जाणवून जायचा आणि पुन्हा मग निस्तब्ध शांतता. कुठल्यातरी अजाण साखळदंडामधे मराठी दिग्दर्शक अडकलेला बहुतेक सराफ - बेर्डेच्या माकडचेष्टांनी भरलेल्या सिनेमां व्यतिरिक्त त्याला काहीच दिसत नव्हत आणि दिसल तरी मराठी प्रेक्षकाला ते झेपेल का नाही ह्याची भिती असावी. अशातच श्वास सारखा सिनेमा गुपचुप येतो काय व डायरेक्ट ऑस्करला पोचतो काय. मराठी दिग्दर्शक अचानक पछाडून जातो. त्याची झोपमोड झाली आहे हे तो डोंबिवली फास्ट, सरिवर सरी सारख्या सिनेमांमधुन सिध्द करतो.
पण आता मात्र माझ्या मते त्याची फक्त झोपमोड झालेली नसून संपुर्ण निद्रानाश झाला आहे. कदाचित,अनाहत, बनगरवाडी, वळु, चेकमेट, शेवरी, टिंग्या एकाहुन एक अधिक सुंदर सिनेमे...(चेकमेट मधील व्हिलनच नाव महाबळ - तेवढच एक वाईट :)) एकाहुन एक सुंदर नेपथ्य, दिग्दर्शन, अभिनय, संवाद.
आणि आता मात्र कमालच झाली - मराठी माणसाने एवढस आभाळ सारखा चित्रपट काढुन स्वतःभवतीची दोरखंड तोडून सुसाट पळ काढला आहे. हा सिनेमा अगदी नक्की बघाल. असेच अनेक मीनींगफ़ुल मराठी मुव्हीज निघत राहोत!

कालवा

2008-11-10T04:42:00.001-08:00

कसली ही तगमग कसली ही चढाओढ
दुसरयाला वाईट दाखवून स्वतःला वर ओढ
लोकांच्या वागण्यात काढायची सतत खोड
आपल्या कार्यातुन समर्थता दाखवणे नाही हा बोध

काहींच्या तोंडी सतत दुसरयाचे गाऱ्हाणे
एकाची पाठ फिरली की त्याला निंदेत नहाणे
दुसरयाचा मुर्खपणा म्हणुन आपण शहाणे?
स्वतःला हुशार ठरवायचे भलतेच हे बहाणे!

कोणाचे चांगले घडल्यास कौतुकात भिजवा
दुसरयाची प्रगती बघुन मनात मात्र जलवा
क्रोध, मत्सर, इर्षा, लोभ, लबाडीचा कालवा
कधी मीळायचा मनास निर्मळतेचा गारवा

दुसरयाचे कष्ट बनवा स्वतःचे भविष्य
तिसरयाची मेहेनत खपवा आपल्या नावावर अवश्य
समोरचा त्रासला तरी वागु असेच पुनःश्च
मनाच्या सुंदरतेतच नाही का सुंदर हे आयुष्य?

पत्ते

2008-10-01T13:55:00.000-07:00

रक्तातच आमच्या पत्त्याचे सेट
आजीकडून मिळाली ती आम्हांस सप्रेम भेट
आत्या काकांपासुन भाच्यांपर्यंत थेट
भेटल्यावर नेहमीच असतो पत्त्यांचा बेत

शाळेची सुट्टी उन्हाळ्याची
कडक उकाड्याचे दिवस
घरात गार हवा कूलरची
बसायचो घरात पत्ते पिसत

कधी मी गेले आजोळच्या गावी
तर भाऊबहिणी रमीचा डाव लावी
आम्ही सर्वे जुगारी भावी
ठरले मी रमीत नेहमीच डावी

बदामचा राजा किलवरची राणी
पत्ते कुटतांना ऐकत बसतो गाणी
पोकर खेळतांना लावतो नाणी
पाजते मी त्यात सर्वांना पाणी

खेळत असु तिनशेचार आम्ही आत्याच्या वाडी
उठत नसे तिथुन काही आमची गाडी
आत्या सारया करतात खेळात लबाडी
सर्वांकडे करते मी त्याची चहाडी

चुलत भाऊ आला घरी अगर
जजमेंन्ट खेळू आम्ही रात्रीचा प्रहर
वरतून उठू भल्या पहाटे लावून गजर
जिंकण्याची धमाल येत नाही त्याच्या बिगर

महाबळांनी शोधली सत्तीलावणी वेगळी
लावू शकतो पाहिजे तेवढे पत्ते एकाच वेळी
अश्या सत्त्या अठ्ठ्यांमधे आनंद मला मिळी
रस असला तुम्हास तर चला खेळू एक खेळी!

आठवणी

2008-10-01T13:53:00.000-07:00

आठवणी कधी नदीप्रमाणे ओथंबुन वाहणारया
तर कधी समुद्राप्रमाणे अथांग पसरलेल्या
आठवणी कधी पावसासारख्या रिमझिम बरसणारया
तर कधी तळ्याप्रमाणे शांत

कधी हिरव्या पानाच्या तर कधी पिवळ्या वेलीच्या
कधी कापसासारखी ऊब देणारया तर कधी बाभळीच्या काट्याप्रमाणे रुतणारया
आठवणी कधी विंचुच्या दंशाप्रमाणे झोंबणारया
तर कधी वुक्षाच्या सावलीप्रमाणे शितल

आठवणी कधी बेभान वारयासारख्या सैरावैरा पळणारया
तर कधी आकाशातील ध्रुवाप्रमाणे निश्चल
कधी पाण्यामध्ये निर्माण झालेले तरंग
तर कधी पावसानंतरचा इंद्रधनुष्य

आठवणी कधी अग्नीसारख्या ज्वलंत
तर कधी जणु गोठलेला बर्फ़
कधी पहिल्या पावसानंतर येणारा मातीचा सुवास
तर कधी क्षितीज जो फक्त एक भास

आठवणी कधी सुरिल्या जशी मैफिलीत गायलेली तान
कधी मात्र अमावस्येच्या रात्री भयाण रान
कधी आठवणी पौर्णिमेचा चंद्र
तर कधी त्यांना काळ्या ढगांनी घेरल

आठवणी कधी झेपावती मनात जश्या उसळलेल्या लाटा
तर कधी शुभ्र चांदण्यांचा लाल नभात साठा
जरी असतो त्यात कधी सुखाचा गारवा तर कधी दुःखाचा ओलावा
तरी देतात त्या आपल्याला भुतकाळ परत एकदा जगायला

जो थांबला तो संपला

2008-09-18T13:55:00.000-07:00

वेळ सुसाट पळत सुटला आहे. त्याला मुठीत धरण्याचा नाहक प्रयत्न मी सोडून दिला आहे. वेळेबरोबर मी सुध्दा पळत आहे, अगदी जीव मुठीत घेऊन.

कधीकधी नुसतच क्षणभर थांबून बघते की तो किती जोरात पळत आहे आणि आत्तापर्यंत किती जोरात पळत आला आहे. तो दमत कसा नाही? जरा सावकाश का जात नाही? त्याला जरा दमाने घे अस सांगण मी सोडून दिल आहे. जो थांबला तो संपला अस म्हणतात. पण आपण जर थांबलोच नाही तर कळेल कस की आपण दोघे अशी धुमासार स्पर्धा करत आहे एकमेकांशी.

वेळेला मागे टाकून हरवायच स्वप्न तर मी सोडूनच दिल आहे. दिवस उजाडला की पळता पळताच मी ठरवते की आज काय काय गाठायच आहे. मग ह्या धावपळीत कुठल्यातरी मुक्कामास नुसता खो देऊन पुढे पळत सुटायच आणि काही ठिकाणी धावता धावताच जरा घुटमळायच.

दिवसभराच पळण कमी होत बहुदा. म्हणूनच झोपेत माझ मन धावत सुटत. निरनिराळ्या ठिकाणी जाऊन निरनिराळ्या लोकांना भेट देऊन येत. कधी मन थकून शरिराबरोबर जरा विश्रांती घेत तेव्हा मेंदु धाव घेतो. स्वप्नातच आजकाल लेख लिहितो, कविता करतो, दुसरया दिवशीचा बेत व वेग ठरवतो.

वेळ धावत राहतो पण कधीकधी मीच थांबते; दमले नसले तरीसुध्दा. आयुष्यात घडणारया गोष्टींना जडलेल्या भावना मनात झिरपवायला; त्यांच नुसत ’असणं’ जाणवायला !

किल्ल्या

2008-09-17T14:41:00.000-07:00

बाहेरुन घरात आल्यावर लॉक लावुन मी किल्ल्या भिरकावून लावते. मग परत बाहेर जायच्या वेळी मला तयार व्हायला ५ मिनिट आणि घराच्या किल्ल्या शोधायला १० मिनिट लागतात. या धावपळीच्या, धकाधकीच्या आयुष्यात आपण आठवणींच्या बाबतीतसुध्दा असच करतो. मनात निरनिराळे कप्पे करतो त्यात निरनिराळे अनुभव, अनुभुती, भावना, आठवणी नकळत भरत राहतो. आपल्या यांत्रिक जीवनात मग आपण ह्या कप्प्यांना घट्ट कुलुप घालुन धुळ खात पडु देतो. निवांत विचार करत बसलो आहोत आणि त्यातुनच मनाचा एक एक कप्पा उघडत जातो आहे आणि आठवणी ताज्या होत आहेत अस फार कमी वेळेला होत. आयुष्य अगदीच यांत्रिक राहु नये म्हणुन आपल्या नकळतच आपल्या मनाने त्याच्या कप्प्यांच्या किल्ल्या कुठेकुठे पेरुन ठेवल्या असतात ज्या हलकेच आपल्याला भुतकाळात घेउन जातात. त्याची अनुभुती तुम्हालाही झाली असेल.

कुठुनशी अलगद हवेची झुळुक येते आणि एका कप्प्याला उघडुन जाते. मग मन उडुन जात, पुर्वीसुध्दा अश्याच आलेल्या हवेच्या झुळुकेभोवती उडु लागत. मनाने त्याच्या काही किल्ल्या वासांमधे लपवल्या असतात. मग पावसानंतर येणारा मातीचा सुगंध कुठेतरी दुर, तुमच्या गावातल्या रानात तुम्हालाही घेऊन जात असेल. स्पर्शामधेसुध्दा एक किल्ली लपलेली असते. आईच्या जुन्या साडीच्या चौघडीचा स्पर्श झाला की ती पुन्हा तिच्या कुशीत नेऊन सोडते.

काही वेळा अशी एखाद किल्ली आवाजांमधे असते. जस समुद्राचा खळखळणारा नुसता आवाज ऐकला की आपण कोकणातल्या, गोव्यातल्या (किंवा तुम्ही कदाचीत हवाईच्या) समुद्रकिनारयावर जाऊन पडता आणि त्या खारया पाण्यात मनसोक्त डुंबु लागता. कधी कुठुनस गाण ऐकु येत आणि आपण कॉलेजच्या सहलीबरोबर काळोख्या रात्री लावलेल्या शेकोटीभवती तेच गाण म्हणत नाचतांना सापडतो. कधी कधी किल्ली नावांत असते, मग त्यातल एखाद नाव ऐकल; वाचल की ती भराभर कुलुप उघडुन आठवणींना बाहेर काढते. सुखाच्या, दुःखाच्या, अवहेलना, अपमानाच्या तर कधी मैत्रीच्या. कधीकधी कुठल्यातरी नावाकडे ’मास्टर की’ असते. मग ते नाव ह्या सर्वच आठवणींना उचंबळुन बाहेर खेचत.

आणि अशातच पुन्हा अस्तित्त्वाची जाणीव होते आणि आपण सैरावैरा पळणारया मनाला पकडतो, विखुरलेल्या आठवणींना गोळा करतो. परत त्यांना कप्प्यांमधे भरुन किल्ल्या भिरकावून लावतो!

महाभारत

2008-09-12T17:26:00.000-07:00

जर तुम्ही महाभारताच्या काळात जन्मलेला होता (म्हणजे बी. आर. चोप्राच्या) तर तुम्हाला पण आठवेल की दुरदर्शन वर महाभारत चालु झाल की रस्त्यावर सामसुम व्हायची. घरी टी.व्ही. नसलेले लोक टी. व्ही. च्या दुकानासमोर गर्दी करायचे. रामायण, महाभारताच्या काळातच सर्वात जास्त टी.व्हींचा खप झाला असावा. घरातली सर्व मंडळी हातातली काम सोडुन टीव्हीला चिकटुन बसायची. रविवार सकाळी उठल्यापासुन वाट बघण सुरु व्हायच ते अथ श्री महाभारत कथा अस गाण चालु झाल की मग जीव भांड्यात पडायचा. दुरदर्शनच्या महाभारताच्या वेळी मी खुपच लहान होते, तेव्हा मी फक्त बाणांचे युध्ध वगैरे गोष्टी एंजॉय करायचे.

मी आठवी नववीत असतांना पुन्हा महाभारत केबलवर बघायचा योग आला आणि तेव्हा मी त्यातील नाट्य खरोखरच समजु शकले. पुढे कॉलेजला असतांना लायब्ररीमधुन महाभारताचा पहिला खंड वाचायला आणला पण आमच्या मातोश्रींने ’घरात महाभारत वाचल की ते घरातसुध्दा घडत’ अस म्हणुन ते परत करायला लावल. तेव्हा ’शनिवारी नख नाही कापायचीत, रविवारी केस नाही धुवायचेत, जीन्स घालायची नाही, संध्याकाळी ७ च्या आत घरात हव’ अश्या काही किरकोळ आणि काहि महत्त्वाच्या विषयांवर लढा देण्यात मी माझी सर्व शक्ती वापरत होते. त्यामुळे महाभारतावरुन महाभारत न करता मी ते परत करुन माझी तेव्हाची आवडती लेखिका कुमुदिनी रांगणेकर ची पुस्तक आणलीत.

व्यासपर्व - दुर्गा भागवत

इतक्यात दुर्गा भागवतच व्यासपर्व वाचल. वाचण्याआधी थोड कचरत चालु केल कारण महाभारत खर घडल असेल तर ते घडुन १०,००० वर्ष होउन गेलीत आता कोणती व्यक्ती कशी होती, कोणाच कुठे चुकल वगैरे विचार करण्यापेक्षा फक्त त्यातील नाट्याचा आनंद उठवायचा. पुस्तक वाचायला सुरु केल्यावर मात्र सोडावल नाही, इन फॅक्ट संपल्यावर अस वाटल हे अजुन थोड मोठ हव होत. पुस्तक तुम्हाला नक्कीच आवडेल ह्यात यत्किंचीतही संशय नाही. महाभारत लहानपणापासुनच भारतीयांच्या नसानसात भिनल आहे. त्यातील साफल्य, वैफल्य, औदासिन्य, कर्ममयता, वेग-आवेग, तत्त्वद्यान, सौदर्य, उदारता, कारुण्य, द्वेष, क्वचित कामुकता, शोकक्रंदन, क्रौर्य, वीर्य, धैर्य ह्या सर्वांचे आपण चाहते आहोतच. लेखिकेने हे पुस्तक महाभारतातील उन्मत्त, गर्विष्ठ, नम्र, विरक्त, उदार इत्यादी अर्क पात्रांवर रचल आहे. व्यासाच्या जगावेगळ्या लिखाणशैलीचे तिने वर्णन केले आहे. लेखिकेची मराठी खुपच अलंकारीक आहे ती समजायला मला थोडा त्रास झाला. पण ऍट द सेम टाइम मराठी भाषेच सौदर्य जाणवल.

पुस्तक वाचुन बघा, मग तुम्ही पण म्हणाल ’हे अजुन थोड मोठ हव होत’.

ह्र्दयस्थ - डॉ. अल्का मांडके

2008-08-28T10:47:00.000-07:00

ह्र्दयस्थ ही कहाणी आहे मुंबईत मराठी माणसाच पहिल cardiac hospital उभारण्याची महत्त्वाकांक्षा असलेल्या आणि ते स्वप्न पुर्ण करणाऱ्या स्वर्गीय डॉ. नित्यनाथ (नितु) मांडकेंची. हे पुस्तक त्यांच्या बायकोने लिहिले आहे ज्या स्वतः अनस्थेटीक सर्जन आहेत. अल्काने हे पुस्तक कमालीच मनमोकळेपणाने लिहिल आहे.

मला रागीट, sarcastic, ज्यांना लोकांच्या दिसण्यापासुन असण्यापर्यंत काहीतरी comment असते, ज्यांच्या दुर्बिणीखाली लोक head to toe असतात, ज्यांचे विनोद निखळ व situational नसुन कोणत्या तरी व्यक्तिला target करुन केले असतात अश्यांची सोबत आवडत नाही. अश्यांबरोबर मला फार conscious व्हायला होत, I can not be myself. डॉ. नितु वरीलपैकी सर्व काही होते. ह्या पुस्तकातील पात्र अशी काही रंगली आहेत की जणू ती तुम्ही नुसती वाचत नसून तुमच्या सहवासात आहेत. त्यामुळे साहजिकच मला डॉ. नितु जागोजागी खटकत होते. ते एक ideal पती किंवा पिता नाहीत अस पदोपदी जाणवत होत. त्याउलट अल्का मांडकेंच सहनशील, समंजस, विचारी nature मला खुप भावल.

हे सर्व असुन देखिल डॉ. नितुंचा सहवास मला सोडवत नव्हता. त्यांची प्रचंड हुशारी, करारी, मिश्कील स्वभाव, भारदस्त व्यक्तिमत्त्व मला हळुहळु भुरळ घालत गेल. त्यांच्याबद्द्ल काहीतरी mystical अस होत जे मला अजुन पुढे वाचत राहण्यास मजबुर करत होत. आयुष्यात खुप जास्त successful होणारी लोक कदाचित aggressive असतातच. Aggression हा success चा एक ingredient च नाहीये का?

डॉ. नितुंच्या धडाडी, हुशारीमुळे व डॉ. अल्कांनी दिलेल्या साथीमुळे भारतास त्यांच्यासारखा उत्क्रुष्ट ह्र्दय सर्जन मिळु शकला.
पुस्तक क्वचीत ठिकाणी डॉ. नितुंबद्दल नसुन लेखिकेची personal diary आहे अस वाटत, जस की ते लोक कोणाकडे जेवायला गेलेत मग त्यांच्यात काय संवाद झाला वगैरे तिने नमुद केले आहे. ह्या काही गोष्टी कंटाळवाण्या होत नसल्या तरी त्या related वाटल्या नाहीत. डॉ. नितुंची बुध्दिमत्ता, ध्येयवादी व्रुत्ती, ते पुर्ण करण्याकरता त्यांनी केलेल प्रचंड hard work हे सर्व मला motivate करुन गेल. डॉ. नितुंना गरिबांबद्दल वाटणारी हळहळ, त्यांनी असंख्य लोकांना केलेली असंख्य तह्रेची मदत, त्यांची प्रचंड talented personality ह्यांनी मला कळत नकळत त्यांच्या प्रेमात पाडल. हे पुस्तक वाचुन बघा ते तुम्हालाही प्रेमात पाडतील.

भारतात अजुन असे अनेक नितु मांडके होवोत हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.

रंगपंचमी

2008-08-12T15:31:00.000-07:00

कस कोणी इतक प्रतिभाशाली असु शकत, कस कोणी एवढ सुंदर लिहु शकत. आपल्या लिखाणातून लोकांना हसवत, रडवत, चिड आणत तर कधी जीव भांड्यात टाकत. कस कोणी त्यांच्या लेखांमधून वाचकांना डोळ्याची पापणी बंद न करता वाचावयास भाग पाडत. वाचकांना स्वतःच्या भाषाशैलीत भिजवत, मोहक विचारांनी रंगवत, आपल्या दिलखुलास गोष्टींमधून ओलचिंब करत.

एकाच रंगाच्या जश्या अनेक छटा असतात तश्या लिखाणाच्या विषयांच्या अनेक छ्टा असलेल्या माझ्या प्रिय स्व.व.पु. काळेंना माझा साष्टांग नमस्कार. त्यांच्या लिखाणावर प्रेम बसुन त्यांची नित्सिम भक्त होण्यास त्यांच एकच पुस्तक पुरेस होत. वपुंच्या भक्तांकरता ती पोथीच आहे. पुस्तकाच नाव आहे - वपुर्झा.

जगातले सर्वच अनुभव स्वतःने घेणे अशक्य आहे. लोकांच्या अनुभवांबद्द्ल वाचून आपल्याला एक निराळच आयुष्य जगता येत. निरनिराळ्या लोकांच्या सुख, दुःख, त्याग, राग, मोह, इर्षा, यश, अपयश, चिकाटी आणि काहि जगावेगळ्या अनुभुतींमधून वेगवेगळ्या पैलुंची प्रचिती होते.अर्थात तुम्ही काय वाचता ह्यालासुध्दा महत्त्व आहे. कधी कधी पुस्तक तुम्हाला भारावून टाकतात तर कधी ती तुमचे त्यक्तिमत्त्व व विचार बदलण्यास कारक ठरतात. त्यामुळे योग्य पुस्तक वाचण हे आपल्याच हातात असत.

इतक्यात ’रंगपंचमी’ नावाच वपुंच पुस्तक वाचल. नावाप्रमाणेच हे तुम्हाला भिजवून, रंगून टाकेल.

रंगपंचमी ही त्यातील माणसांच्या उत्साही सहभागामुळे आणि विविध रंगांच्या उधळणीमुळे साजरी होते.
आयुष्यात वेगवेगळ्या टप्प्यांवर वेगळीवेगळी माणसे आपल्याला सामील होतात. हे पुस्तक वपुंच्या आयुष्यात आलेल्या माणसांवर आहे, ज्यांनी त्यांना बहरायला, फुलायला, रंगीबेरंगी करायला हातभार लावला. त्यातील प्रत्येक माणसाचे रंग निराळे, कधी शहाणपणाचे, कधी वेडेपणाचे, उत्साहाचे तर कधी नैराश्याचे. वपुंची छोट्या छोट्या प्रसंगांनी रंगलेली ही रंगपंचमी तुम्ही नक्कीच एंजॉय कराल.

सूर्या रे प्राण हा तळमळला...

2008-08-12T10:41:00.000-07:00

सकाळ पेपर मधे माझा आर्टिकल छापून आला तो इथे कॉपी पेस्ट करत आहे:

सूर्या रे प्राण हा तळमळला...

सिऍट्ल - मायक्रोसॉफ्ट च माहेरघर आणि तसच संपुर्ण अमेरिकेत सर्वाधिक खप असलेल्या स्टारबकस कॉफीच माहेरघर. चहु बाजुंनी डोंगरांनी आच्छादलेल्या ह्या गावाला पाचुसारखे हिरवेगार शहर म्हणतात. अमेरिकेतील टक्केवारीनुसार सर्वाधिक सुशिक्षित आणि सर्वाधिक सुद्रुढ लोकांच गाव. संपुर्ण अमेरिकेत सिऍट्ल मधला कॉफीचा खप आणि लोकांच्या आत्महत्यांचा रेट सर्वात अधिक. मला वाटत त्याच कारण - इथल हवामान. दहा महिने फक्त पाऊस,थंडी आणि काळे ढग म्हणून उर्जा मिळ्वायला लोक न चुकता व्यायाम करतात, कॉफी पितात, किंवा नैराश्य येऊन जीव देतात. इथल्या सूर्यदर्शनाच वर्णन मी अस करीन:

क्षणभर डोळे मी मिटले
होते त्यांना सूर्यकिरणांनी दिपले
उघडुन त्यांस पुन्हा रविस बघितले
तर होते त्याला काळ्या ढगांनी घेरले

सतत पावसाचा वर्षाव होणाऱ्या सिऍट्ल मधे चक्क तळपतं ऊन पडलय. कालपर्यंत थंडी आणि पाऊस असतांना आज अचानक ऊन! निसर्ग रंग बदलतो, सिऍट्ल मधे तर तो सरड्यासारखा वागतो. कधी पाऊस, कधी थंडी, कधी स्नो, ऊन्हाच दर्शन मात्र फार कमी वेळा देतो. सूर्य बघायला इथे डोळे आसुसतात, सतत दोन-दोन लेयर्स मधे गुरफटलेल शरिर मोकळा श्वास घ्यायला तडफडत. तळपत्या ऊन्हात समुद्रावर जाऊन गार वारा खायला माझा जीव कासावीस होतो.

संपूर्ण जगाला उर्जा देणारा दाता प्रसन्नला
काळ्या ढगांवर प्रहार करुन अखेर त्याने विजयश्री मिळविला

चटके बसणार ऊन असुनही मी गच्चीत बसून त्याचा मारा व्रूक्षाच्या सावलीत बसल्याप्रमाणे सहन करते आहे. माझ्या मागे उभी स्पेस नीडल ऊन्हात लख्ख चकाकत अजुनच सुंदर भासतेय. समोर दिसणाऱ्या निळ्याक्षार समुद्र्यावरुन सूर्याच प्रखर प्रतिबिंब माझ्या डोळ्यात जातय आणी चातक पक्षी जसा पावसाची वाट बघतो तशी सूर्याच्या दर्शनाची वाट बघणारे माझे डोळे त्याला चांदण्याप्रमाणे झेलत आहेत. छोट्या, मोठ्या, रंगीबेरंगी बोटी संथपणे ऊन खात जा ये करत आहेत. माझ्या डाव्या बाजु्च्या डाऊनटाऊन मधल्या आकाशाला भेदू पाहणाऱ्या इमारती सनबाथ घेत ऐटीत पसरल्या आहेत आणि त्याच्या कडेला निम्मा बर्फ वितळून गेल्याने भकास भासणारा माउंट रेनीअर स्वत:च्या अस्तित्त्वाची जाणीव करुन देत आहे. वस्तु न वस्तु उजळून निघाली आहे.

निसर्ग निराळ रुप सजवणार
दोन महिने आता सूर्यकिरण बरसवणार
सिऍट्लला धरतीवरील स्वर्ग भासवणार
आपले सौदर्य लोकांच्या मनात भिनवणार

सीऍटलवासियांकरता एक शेवटचा संदेश:

जसा करतात अन्नाचा साठा
उत्पादनाची परिस्थीती असेल जर बिकल
तसा करा शरीराला ऊन्हाचा पुरवठा
निवासच स्थान असेल जर सिऍटल

-रसिका महाबळ

फॉर हीअर ऑर टु गो - अपर्णा वेलणकर

2008-07-08T15:47:00.000-07:00

अपर्णाने अर्धशतकापुर्वि अमेरिकेत आलेल्या मराठी माणसांच्या आयुष्यावर हे पुस्तक लिहिल आहे. लेखिकेने पुस्तकाचा फ़्लो कमालीचा सुंदर ठेवला आहे. तिने विविध चॅप्टरस मधुन अमेरिकेतील मराठी माणसाच्या आयुष्यातले सर्वेच पैलु कव्हर केले आहेत. लेखिकेने पुस्तकात खालील विषयांवर कहाण्या लिहिल्या आहेत:

१. मराठी माणस इथे का व कधी येउ लागलीत
२. त्यांना इथे येण्याकरता आणी इथे आल्यावर सहन करावे लागलेले त्रास
३. इथे धड्पड करुन धंदा/ जॉब मध्ये प्रचंड यश मिळालेंच्या आणि धडपड करुन सुध्दा हाती निराशा आलेल्यांच्या कहाण्या
४. इथे आलेल्या मुलांची भारतातल्या मुलिंबरोबरची लग्न आणी कधी त्यातुन झालेली फसवणुक
५. मिश्र विवाह - भारतीयांने निवडलेले अमेरिकन साथिदार
६. इथे येउन अमेरिकनाइझ्ड झालेले काही तर काही मराठी संस्क्रूती उगाळत बसलेले आणी काहि दोन्हिंमधिल मध्य साधण्याच्या झटापटीत गुंतलेले.
७. इथे पर्फॉम करायला येणारया कलावंतांच्या चांगल्या - वाईट वागणुकीचे कीस्से
८. अमेरिकेत निघालेल्या मराठी व्रुत्तपत्र, पुस्तक, मॅगझिनस आणी महाराष्ट्र मंडळाच्या स्थापनेचा इतिहास
९. अमेरिका व भारत ह्या दोन्हि देशात राहण्याचे फायदे व गैरफायदे
१०. एबीसीडीज ची व्यथा
११. अमेरिकेत येणारे सासु- सासरे/ आई- वडिल - काही सारखे कंटाळलेले तर काही एकदम उत्साही
१२. इथे लग्न करुन येणारया पण जॉब न करणारया मुलींची गोष्ट
१३. काही इथे राहण्याचा निर्णय घेतलेल्यांच्या, काही परत गेलेल्यांच्या, तर काही अजुनही 'पुढल्या वर्षी परत जाऊ' असे बेत आखणारयांच्या
१४. महाराष्ट्र मंडळाच्या चांगल्या वाईट बाजुंच्या
१५. इथे आयुष्यभर राहुन इथेच निव्रुत्तीचे आयुष्य घालवणारयांच्या

लेखिकेने आनंदीवाई जोशींपासुन, येथील ग्रोसरि प्रॉब्लम ते देशापासुन-आपल्यांपासुन दुर राहण्यामुळे होणारा मानसिक त्रास नमुद केले आहेत. सर्व गोष्टी लेखीकेने इथे आलेल्या पिढीचा अभ्यास करुन स्वत:च्या ऑबझर्व्हेशनस वर आणी त्या पिढीतिल लोकांच्या मुलाखतींवर बेस्ड ठेवल्या आहेत.

मला हे पुस्तक खुपच आवडले, तुम्हालाही नक्कीच आवडेल अस कॉंफीडंट्ली सांगते...

गोष्टी माणसांच्या - सुधा मुर्ती

2008-05-29T08:33:00.000-07:00

२-२ पानांच्या अतिशय रंजक ३२ गोष्टींच पुस्तक

लेखिका सुधा मुर्ती यांचे अनुभव जगावेगळे नसले तरी ते मांडण्याची पध्दत आणि त्यातून झालेले वाचकाचे उदबोधन यामुळे ते वेगळे ठरतात. आपल्या आजुबाजुला घडणारया गोष्टींकडे पाहण्याचा ठराविक द्रुष्टिकोन बदलुन त्याकडे पाहण्याची नवी द्रुष्टी हे अनुभव देतात.
दैनंदिन जीवन जगतांना अनुभवायला मिळणारे चढ-उतार सहज सोप्या शैलीत लिहिण्याच्या लेखिकेच्या हातोटीमुळे हे अनुभव कंटाळवाणे होत नाहीत. त्यामुळे वाचकाच्या विचारांना चालना मिळते. कथेच्या अंती वाचकाच्या मनात नवीन विचार रुजवायचा, या कथेतून त्याला आत्मचिंतन करायला उद्युक्त करायचे पण हे काम वाचकाच्याही नकळत करायचे अशी पध्दत लेखिकेने स्विकारली आहे.

पुस्तक वाचतांना मी नेहमीच त्यातील आवड्लेली वाक्ये किंवा त्यावरचे माझे विचार लिहुन ठेवते पण हे पुस्तक वाचतांना मी एवढी जास्त त्यात गुंतुन गेले होते की पुस्तक संपल्यावरच मला शुध्द आली की मी काहीच लिहुन ठेवले नाही.

गोष्टी माणसांच्या हे लिना सोहोनी च अनुवादित पुस्तक आहे. मुळ पुस्तक ’how I taught my grandmother to read' इंग्लिश मधून आहे.

हे पुस्तक जरुर वाचा.

वीर सावरकर (सिनेमा)

2008-03-17T15:27:00.000-07:00

मी स्वतःला आणि स्वातंत्र्याच्या काळात जन्माला आलेल्या प्रत्येक व्यक्तिस नशिबवान मानते. भारतावर ६० वर्षांपूर्विपर्यंत विविध प्रांतांनी invasion केल. स्वातंत्र मिळवण्यास किती लोकांनी प्राणांची आहूती दिली, कितींनी इंग्रजांनी केलेले जुलुम सोसले हे कदाचित आपल्याला कधिच नाही कळणार. मला ह्या हुतात्म्यांच नवल वाटत... किती द्रुढ संकल्प आणि त्याकरता जिवाची बाजी लावायची पण तयारी. ह्या सर्व देशाच्या स्वातंत्र्याकरता लढलेल्या शुरांना माझा अगदी मनापासून नमस्कार.

हा चित्रपट सावरकर संस्थानाने जमा केलेल्या donations मधून बनवला आहे. त्यामुळे quality wise खूप expectations ठेवू नका (म्हणजे भगतसिंग वर जसे फॅंसी सिनेमे निघाले होते तसा नाहीये) सिनेमातील संवाद प्रभावित करतात. अभिनय ठिक ठाक, कुठेही भडकपणा वाटत नाही हे चांगल. टॉम आल्टर नेहमीप्रमाणे खडूस इंग्रजाच्या भूमिकेत प्रचंड प्रमाणात हॅम सिन्स देतो.
'ने मजसि ने परत मात्रूभूमिला, सागरा प्राण तळमळला, तळमळला सागरा' ह्या गाण पूर्वि ऎकलेल असून देखिल चित्रपट बघितल्यावर पहिल्यांदाच त्याचा अर्थ मला कळाला अस वाटल. गाण्याच्या बोलांतील भावना मला पहिल्यांदाच जाणवल्या. इंग्रजांनी केलेले अत्याचार, आपले काही भारतीय देशाच्या स्वातंत्र्याकरता लढत असतांना उरलेल्या जनतेने पैशाच्या, प्रतिष्ठेच्या लोभाने इंग्रजांना दिलेली साथ, १५-१६ वर्षांच्या मुलांनी सूध्दा देशाकरता केलेले त्याग, क्रांतिकारयांनी कारागारात भोगलेले त्रास सर्व बघून खूप वाईट वाटत. एक गोष्ट मला नककीच जाणवत आहे की आपल्याला एवढ्या कष्टांनी मिळालेल्या स्वांतंत्र्याला taken for granted treatment न देता स्वातंत्र्याचा respect करून त्याचा देशाच्या कल्याणाकरता उपयोग करायला हवा.

नि:शब्द झुंज - रेणू गावस्कर

2008-03-03T17:04:00.000-08:00

रेणूने तिचे संपूर्ण आयुष्य विविध सामाजिक कार्याकरता आणि खास करुन महिलांच्या कल्याणाकरता वाहून नेल आहे. आयुष्यभर केलेल्या सामाजिक कार्यांमधील तिच्या अनुभवांवर हे पुस्तक आहे. लेखिकेने आयुष्याशी नि:शब्द झुंज देणारया लोकांचा बराच अभ्यास केला आहे. इतरांच्या कल्याणाकरता संपूर्ण आयुष्य जुंपणारे लोक कमीच असतात. रेणूने केलेल्या कामाकरता मी तिचा आदर करते.

पूस्तकातील कथा खूप हळूहळू पकड घेतात. त्या गोष्टींमध्ये substance असला तरी सुरुवातीच्या कथा भरकटलेल्या वाटतात. आयुष्यात नाना तर्हॆचे जुलुम सहन केलेल्या लोकांच्या गोष्टी असूनसुध्दा त्या मनास स्पर्श करत नाहीत. जस की लेखिकेने रमा नावाच्या एका मुलीची गोष्ट लिहिली आहे की "कॉलेजात जाणारी रमा एका मुलाच्या प्रेमात पडली आणी त्यातूनच गरोदर राहिली. परंतू ह्यास जबाबदार मुलाने तिची फसवणूक केली व पळून गेला. रमाच्या 'कर्मठ घराला भोवळ आली'. मुलीला झालेल्या संततीस त्यांनी अनाथाश्रमात दाखल केली."

ह्यात मला न पटलेला भाग असा की कॉलेजात जाणारया शिकल्या सवरलेल्या मुलीला त्या मूलाने फसवले की तिने स्वतःचीच फसवणूक करून घेतली? तिने मूलाच्या कुटूंबाची काहीच माहीती नाही मिळवली? लग्नाआधी नसती लफडी करू नये आणी केल्यास त्याची फळ महिलेलाच भोगावी लागतात हा निसर्गाचाच नियम आहे. तो विसरून चालतच नाही. समाजाने काही नियम बनवले आहेत ते तोडून १८ वर्षाच्या मुलीने अभ्यास करण्याच्या वयात आपण गरोदर असण्याची बातमी दिल्यास कोणते माता पिता खुष होतील? त्यांना का म्हणे कर्मठ करार दिला?

स्वातंत्र व स्वैराचार ह्यात फरक नाहीये का?

पण हे सर्व घडल्यावर काही मूलींना त्यांच्या चूकीची जाणीव होत असेल आणि आयुष्यक्रमणा नव्याने सुरू करण्याची, आपल्या पायावर उभी राहण्याची ईच्छा होत असेल. पण समाज व संस्था भूतकाळाचा कोळसा विसरायला तयार नसुन तोच कोळसा परत उगाळत बसते. अशा स्त्रियांना संस्था आधार देतात पण त्यांना independently बाहेरच्या जगात वावरता येइल अस मार्गदर्शन देतात का? त्यांची शैक्षणिक गुणवत्ता वाढावी म्हणून प्रयत्न करतात का?
हा पॅटर्न चेंज व्हायला कदाचित भरपूर वेळ लागेल. ह्या सर्वात जन्माला येणारया मुलाची काहीच चूक नसतांना चूकीचे चटके मात्र त्यालाच भोगावे लागतात. आणि मग आईने आपल्याला पोटातच का मारुन टाकल नाही असे प्रश्न त्यांच्यासमोर उभे राहतात.

आता ही रमाची गोष्ट असो वा निशाची. गुंड व विवाहीत मनुष्य आहे हे माहीत असूनदेखिल निशा त्याच्याशी लग्न करते आणि मग त्याने मारहाण केली आपल्याला फसवले हे कोणत्या अधिकाराने म्हणते? खरच परिस्थितीच्या कुचंबणेत येऊन अनर्थ घडलेल्या, जीवन उध्वस्त झालेल्या महिलेंची उदाहरण लेखिकेने का दिली नाहियेत हा मला प्रश्न पडला. रमा, निशा सारख्या मुलींच्या मुर्खपणास समर्थन करून पुरुष जातीला नाव का ठेवली आहेत? केवळ स्वतः एक महिला आहे म्हणून...?

कधीतरी एखाद दुसरया वाक्यात रमाचे निर्णय चुकीचे होते वगैरे वाचुन माझा राग जरा शांत झाला :)
पूस्तक वाचतांना हे निश्चितच जाणवत की आपल्या सामाजिक चौकटी, त्यात कोंबून बसलेले आपले विचार, शैक्षणिक प्रक्रियेतील त्रुटी, नीतिमत्तेच्या कल्पना, सामाजिक संस्थांच स्वरुप, शाळांमधून लैंगिक शिक्षणाची गरज या सर्वांचा विचार झालाच पाहिजे.

लेखिकेने केलेले विविध प्रकारचे उपक्रम वाखाणण्याजोगे आहेत. जस की:
वेश्यांसाठी चालवलेला उपक्रम, वेश्यांच्या मुलांकरता चालवलेल्या शाळा, निरनिराळ्या शाळांमधुन मुलिंना दिलेले लैंगिक शिक्षण, दारुच्या सवयीने ग्रस्त असलेल्या पुरुषांच्या बायकांना मानसिक आधार, अनाथाश्रम व महिला कल्याण संस्थांमधिल गरजुंना दिलेला आधार आणि अजुन बरच काही.

दारुवरील गोष्ट वाचतांना मला वाटले की दारुसारख्या गोष्टीस सामाजिक प्रतिष्ठा मिळाली आहे. आजकाल सर्रास शिकली सवरलेली मंडळी पार्टीजच्या नावाखाली मद्यपान करतात, तिथे आलेली एखादी व्यक्ती करत नसेल तर ह्या घोळ्क्यात आपण 'कुल' आहोत हे दाखवायला दारु पिण सुरु करते. मग हळुह्ळु पार्टीज, गेट टुगेदरस = दारु हे इक्वेशन बनते. काही काळाने पार्टीमध्ये दारु नसल्यास त्यांना मजा कशी करायची, पार्टीतला वेळ कसा घालवायचा हेच कळत नाही. कोणी stress घालवायला तर कोणी मित्र टिकवायला दारुच्या आहारी जात राहतात. खरच enjoy करण्याकरता दारु महत्त्वाची असते का?

लेखिका म्हणते की "समाजाची भुमिका कुमारी मातांच्या बाबतीत पक्व असायला हवी" हे वाचतांना मला एक असा प्रश्न पडला की ख्ररच समाजाची भुमिका पक्व असती तर गोष्टी सुधारल्या असत्या? का बिघडल्या असत्या?
समाजाच्या भितीने अशी प्रकरण कमी होत आहेत?
समाजाची भुमिका बदलल्यास कुमारी मातांची संख्या बिनबोभाट वाढेल?

ह्यावर तुमचे काय विचार आहेत ते मला नक्की कळवा, मला जाणुन घ्यायला निश्चितच आवडेल.

गौरी, गौरी कुठे आलीस ...?

2008-02-22T21:58:00.001-08:00

इतक्यात शोभा चित्रे च गौरी, गौरी कुठे आलीस ...? हे पुस्तक वाचल
हे पूस्तक 'मौज' ह्या दिवाळी अंकातून आणि अन्य नियतकालिकांतून प्रसिध्द झालेल्या ललित लेखांचा संग्रह आहे.
पूस्तकातील सर्व कथा लेखिकेच्या परदेशातील वास्तव्याशी निगडीत आहेत. सर्वच कथा सुंदर आहेत. मी प्रत्येक गोष्टीमधे कुठे ना कुठे तरि रीलेट करु शकले.

जस की एका ठिकाणी लेखिका म्हणते:

"तेवढ्यात एक पाकोळी कुठूनशी मनात भिरभिरते. भोवती जमवलेला हा एवढा सारा गोतावळा आणि आपण यांत शेवटी समान काय? या जमलेल्या किती लोकांशी आपली तार मनापासून जुळतेय? गोड गोड बोलणारे अन आतमध्ये दुसयाच भावना जपणारे काही. तरीहि नित्यनियमान तोंडात खडीसाखर ठेवून आपल एकत्र येण!"

मला वाटायच की मीच आपली मैत्रिसारखी गोष्टसुध्दा कठिण करते आहे; खुप चुझि वागुन. एखाद्या व्यक्तिबरोबर तारा जुळल्या नाहीत तर मी निव्वळ औपचारिकता म्हणून कधिच भेटत नाही; कितीही एकलकोंडेपणा वाटला तरी पण. गरज आहे म्हणून किंवा करायला दूसर काहिच नाही म्हणून वेव्हलेंथ जमत नसलेल्यांबरोबर सुध्दा उगीचच वेळ दवडणे म्हणजे वेळ वाया घालवणेच नाही का? ते मला जमत नाही म्हणुनच जे लोक कोणाशीही संभाषण करु शकतात,ज्यांना मित्रपरिवार जमवायला फारशी आवड निवड नसते त्यांना मी लकी मानते: मैत्रिसारखी गोष्ट कदाचीत साधी सरळ आणि सोप्पीच ठेवायला हवी.

खालील वाक्यात लेखिकेने दर्शवलेला विरोधाभास मला खुप आवडला:

"स्वत: इतकच ब्रिटीश लोक दुसयांच स्वातंत्र जपतात म्हणे. मग दीडशे वर्ष आपल्या देशात राहून काय आपल स्वातंत्र जपल का? स्वत:च्या व्यक्तीगत स्वातंत्र्याच स्तोम माजवणारया या इंग्लिश लोकांनी जगभरच्या किती लोकांच राजकीय स्वातंत्र लुबाडल, पायदळी तुडवल, त्यांच व्यक्तिस्वातंत्र्य नष्ट केल."

'ट्रेझर चेस्ट' कथा मला खास करून आवडली. मला वाटत सर्वांच्याच घरात असे पेटारे असतील ज्यात आपण आपल्याला न लागणार सामान वर्षा नू वर्ष भरत राहतो आणी एक दिवस त्याच्यातून काहितरी काढण्याची वेळ येते आणि तो एक ट्रेझर हंट्च होतो. अनेक वर्षांपासून दडलेल्या ह्या मालमत्तेत खरच काही महत्त्वाच सापडत असेल तर त्या आहेत आठवणी. इथे अगदी मोजकच सामान आहे माझ्याकडे, पूण्याला ह्या वर्षी गेल्यावर मी नक्कीच हा ट्रेझर हंट करणार आहे. माधूरी दिक्षीत, देव आनंदची गाणी असलेल्या व्हिडीओ टेप्स, कदाचित व्हिडीओ टेप्स चा एक खजानाच सापडेल मला - टॉम अँड जेरी, चित्रहार, अनेक जुने पिक्चरस. जुने फोटोज, काहीतरी लिहुन ठेवलेल्या चिठ्ठया चपाट्या, पत्र, ग्रिटिंग कार्डस, गाण्यांच्या ऑडिओ कॅसेट्स, प्रचंड प्रमाणात पूस्तक, ज्योतिष शिकत असतांना शेकडो लोकांच्या अभ्यासाकरता जमवलेल्या पत्रिका, ज्योतिषाची पूस्तक, अगदी लहानपणापासून बनवलेली पेंटींगस - त्यात कूत्री, मांजरी, मिकी माउस अशीच अधिक असणार, विविध मासिकांमधून आलेले सल्मान चे व्यवस्थित कापलेले फोटोज... काय काय गोष्टी सापडतील ह्याची उत्सुकताच आहे.

लेखिकेला सारखे जे अमेरिकन संस्क्रुतीचे धक्के बसत असतात तसे मला पण जाणवतात. अमेरिकेतील भारतीय मुलांची लग्न हा विषय लेखिकेने उत्क्रुष्ठरित्या हाताळला आहे. काही मुलांचे आई-वडिल मुली शॉर्ट लिस्ट करुन ठेवतात आणि मग मुलगा येउन प्रत्येक मुलीला एक एक वेळेस भेटतो आणि पसंती देतो. एकमेकांच खरच जुळणार आहे का हे एका भेटीत कळत नाही आणि त्यामुळे कधी मुलीची तर कधी मुलाची फसवणुक होते. सहसा लेखिका जसे विषय हाताळतात की प्रेम, नाती, दु:ख इत्यादी त्याहून शोभा चित्रे ने फार वेगळे व प्रगल्भ विषय मांडले आहेत. तिचा कॅंम्पिंग वरचा लेख वाचून तर मला कधी एकदा उन्हाळा सुरु होत आहे आणि कधी एकदा मी गाशा गुंडाळून कॅंम्पिंगला जाते अस झाल. निसर्गाच खुप लोभस वर्णन लेखिकेने केल आहे.

"कालचा सुर्यास्ताचा उत्सव रमणीयच होता. त्या तांबड्याभडक सूर्याची किरण लाटांवर, अगदी थेट किनारयापर्यंत पसरलेली. जणू तो सूर्य पाण्यात विरघळतोय आणि त्याचा रंग त्या पाण्याला लागतोय. विलक्षण अशा सोनेरी-तांबूस तेजान सगळ आसमंत झळाळून उठल होत. मावळता मावळता हा रंगांचा सोहळा आमच्या मनावर गोंदवणारा तो आदित्य आम्ही अनिमिष नेत्रांनी पाहत होतो."

मुलांना दत्तक घेण्याची आणि दत्तक गेलेल्या मुलांची सुध्दा बरयाचश्या केसेस मधे कशी कुचंबणा होत असते हे लेखिकेने एका लेखात छान नमुद केले आहे.

थोडक्यात हे पुस्तक जरूर वाचा.

अवकाश - सानिया

2008-02-16T07:45:00.000-08:00

पूस्तकं वाचतांना नवे विचार गवसतात, नवी वाक्ये सापडतात, जीवनाचा अर्थ नव्याने जाणवतो. मग अश्यावेळी इतर कोणाशीच संवाद साधण नकोस वाटत, आपला आपल्याशीच संवाद सुरु असताना बाहेरील व्यत्यय नकोसा होत असतो. ही अस्वस्थता कसली असते? कथेमधे कधीतरी कोठेतरी आपल्याला आपणच सापडत असल्याची भावना की अगदी याच अश्याच परिस्थितीत आपण कसे वागलो असतो याची उत्सुकता? काही लेखक, लेखिका आपल्याला असेच झपाटुन टाकत असतात.

इतक्यात सानिया नावाच्या लेखिकेच अवकाश हे पूस्तक वाचल.

सानियाच्या लिखाणाची पध्दत मला आवडली. पूस्तक वाचतांना सोडवले नाही पण पूस्तक वाचून झाल्यावर असे वाटले की ही गोष्ट 'माहेरची साडी' वगैरे साचा मध्ये येते. ज्यात नारी ही दुर्बल आणि अतिशय सहनशील असा समाजाचा घटक दाखवतात... आणि ती तशी असल्याबद्द्ल तिला थोर म्हणवलेली असते. 'बंदिनी स्त्री ही बंदिनी, ह्रुदयी पान्हा नयनी
पाणी जन्मोजन्मीची कहाणी!'...

जगातल्या कुठल्यातरी कोपरय़ात ते सत्य पण असेल ह्यात काही शंका नाही. पण सुरुवातीपासूनच जान्हवी धाडसी, महत्त्वाकांक्षी दाखवली आहे. ती अचानक आयुष्यातील दु:खांनी खचून जाते. जस की जान्हवी च्या भावाचा अकस्मात मृत्यू होतो आणि ह्या प्रसंगानंतर तिचे वडिल अंथरुण पकडतात आणि कोणाशी बोलत नाहीत, पण जान्हवी त्यांना बोलत करण्याचा किंवा माणसात आणण्याचा प्रयत्न पण करतांना दाखवलेली नाहीये. ज़ान्हवीचे लग्न तिच्या मर्जीविरुध्द लावून देतांना सुध्दा ती पाहीजे तेवढा विरोध करत नाही. तिच्या मर्जीविरूध्द लग्न होत पण ह्यात तिच्या नवऱ्याचा काय दोश? त्याच आयुष्य का ती बरबाद करते. त्याच्यासुध्दा काही आशा, आकांक्षा असतील त्या लेखिकेने सोयिस्कररित्या दुर्लक्षीत करून जान्हवीला महान करार दिला आहे. मनाविरुध्द गोष्टी घडत असतांना त्याच्यावर काही कृती करायची नाही आणी मग माझ नशिबच फूटक अस म्हणून रडत बसायच ह्याला काय अर्थ आहे. तिच्या आयुष्यातले प्रश्न एवढे मोठे नसतात की त्यांना ती सामोरी जाऊ शकली नसती पण उगीचच एकाच व्यक्तीच्या वाट्याला कशी जगातली सर्व दु:ख येतात आणि मग ती व्यक्ती बिच्चारी कशी खचून जाते अस वगैरे दाखवून उगीचच सहानुभुती मिळवण्याचा नाहक प्रयत्न केला आहे. त्या प्रयत्नांना लेखिकेला सुरुवातीला यश पण मिळाल आहे, म्हणजे अगदी मला गळे काढून रडवण्यापर्यंत यश आल आहे :) पण काही वेळाने जान्हवीच so called bold and beautiful character माझ्या डोक्यात जाऊ लागल. अर्थात हे माझे विचार आहेत. मी जान्हवीशी relate करू शकले नाही, आम्ही दोघी अगदी विरुध्द व्यक्तिमत्वाच्या असल्याने असेल कदाचित. अर्थात ही कथा कुठल्या काळाची दाखवली आहे त्याला सुध्दा महत्त्व आहे. तो काळ बंड पूकरण्याचा नसेल कदाचित.

मला काही गोष्टी खटकल्या ह्याचा अर्थ तुम्हाला सुध्दा खटकतील असा होत नाही.

हे पूस्तक का वाचा?

त्यातील भाषेसाठी, लिखाणाच्या शैलीकरता. पूस्तक एकदम छोट आहे, त्यातील कथा खूप जलद गतीने पुढे जाते, प्रत्येक क्षणाला पुढे काय घडणार ही उत्सुकता कायम ठेवते, जीवनात येणारे काही प्रसंग, नाती लेखिकेने चांगली टिपली आहेत.

आणि महत्वाचे म्हणजे विचार करायला लावते.

जिवाच व्हेगस

2007-11-08T13:11:00.000-08:00

जशी लोक जिवाची मुंबई करतात तस मी मधे जिवाच व्हेगस केल. Land होतांना मी विमानातून बाहेर बघितल तर अतिशय रुक्ष आणि ओसाड जमिन दिसली. पण त्या भव्य सुकलेल्या प्रदेशात सुध्दा कमालीचे सौदर्य वाटले. New York च्या concrete jungle पेक्षा मला मला ह्या रुक्ष प्रदेशाने भुरळ घातली.

व्हेगस मध्ये गाडी rent करणे हेच सर्वात जास्त सोयीचे जाते. अक्षरश: १७$ दिवसाला पासून rates सुरु होतात. Slot machines ची सुरुवात विमानतळापासूनच होते आणि तेव्हापासूनच तुमच्या control ची परिक्षा सुरु होते. अर्थात ३-४ दिवसाचा stay control loose करायला more than enough आहे. गुरुवारी संध्याकाळी पोचून रात्री २ पर्यंत आम्ही casino explore केला. मी १ cent च्या machine वरुन गाडी काही हलवली नाही. जगाच्या कुठल्याही कोपऱ्यात गेले तरी माझा कोकण्स्थ स्वभाव काही जाणार नाही. कंजुषपणा त्यांच्या रक्तात हाडात मासात सर्विकडे भिनलेला असतो. १५-२० dollar जिंकल्याने माझ्या आतील कोकण्स्थ आत्म्याला फार कष्ट भोगावे लागले नाहीत आणी झोप पण शांत लागली : ).

शुक्रवारी सकाळी १० वाजता आमचा मोर्चा grand canyon कडे वळला. तिथे जायला साधारण ५ तास लागतात (considering traffic and lunch break)grand canyon बद्दल काहीही शब्दात express करण माझ्यासारख्या व्यक्तिला अशक्य आहे त्यामुळे मी तो व्यर्थ प्रयत्न पण नाही करत. तिथला sunset सर्वात सुंदर आहे. मावळतीच्या प्रकाशात grand canyon चे रंग अजून जास्त खुलतात.

मधे company meeting मध्ये as usual नविन लोकांना stage वर बोलावून आमचा CEO ragging करत होता. त्यात कोणाला तरी प्रश्न विचारला की तुला तुझ्याकडे कुठली super power असलेली आवडेल. त्याच त्याने काहीतरी random उत्तर दिल की ४ बाटल्यांहून अधिक दारु पिता येइल एवढा stamina पाहिजे की असलच काहीतरी. But that question really made me think की मला कुठली super power आवडेल? (अर्थात माझ्या नावातच super power आहे महा = super बळ = power)पण मला time travel ची power आवडेल. मी past मध्ये जाऊन बघू शकेन की महाभारत खरच घडल का, घडल तर नेमक काय घडल, क्रूष्ण कसा होता;कसा दिसायचा. Probably महाभारत ही गोष्ट मला सर्वात जास्त fascinate करते. महाभारत ही संपूर्ण जशीच्या तशी घडलेली घटना नसून काल्पनिक असेल तर त्याच्या writer ला माझा साष्टांग नमस्कार... एवढी complicated आणि interesting गोष्ट one of the biggest and most interesting novels till today अस म्हणता येइल, त्याच्यापुढे harry potter वगैरे त्याच्या पायाची धूळ पण नाही. महाभारताचे harry potter सारखे parts मध्ये movies काढले पाहिजेत, खूप hit होतिल ह्यात काहिच वाद नाही. विषयापासून जरा भटकंती झाली पण time travel ची शक्ती मिळाली तर मला grand canyon च्या इथे करोडो वर्षांपूर्वि काय होते कसे होते हे बघायला आवडेल. Grand canyon मधे मला अजून एक interesting गोष्ट अशी वाटली की तिथे krishna temple, vishnu & rama shrine वगैरे आहेत. सर्व main points ना हिंदू नाव का आहेत हा प्रश्न मला भेडसावत आहे. Internet वर शोधायचा प्रयत्न केला पण काही concrete उत्तर नाही मिळाल. कोणाला माहित असल्यास मला नककी कळवा.

Hotel ला परत पोचायला बराच उशिर होउनसुध्दा casino मध्ये खेळण्याचा उत्साह सर्वांनाच होता. Saturday ला आम्ही सकाळी १० पासून सर्व casinos पालथे घातलेत. एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे Stratosphere hotel चा casino non-smoking नाहीये पण इतर almost सर्व casinos non-smoking आहेत. मला सर्वात जास्त Excalibur आवडला. रात्री आम्ही Hans Klok चा magic show बघितला. He is said to be world's fastest magician. मी बाहेर आल्यावर त्या show बद्दल विचार करण्याच टाळत आहे. कारण जेवढा जास्त विचार करते तेवढ जास्त confusion वाढत. मी जे बघितल ते खर होत का स्वप्न होत, खर होत तर हातचलाखी होती का खरी magic होती. After watching the show I can definitely say that he truely is world's fastest magician.
बाकी व्हेगस च्या trip मध्ये भारतीय असण्याचा मला अभिमान वाटला (नेहमीच वाटतो पण ह्या वेळेस जास्त वाटला) Hans Klok ने त्याच्या show मध्ये India ची बरीच तारीफ केली. विमानातून परत येत असतांना मागे बसलेला मुलगा २ तास सतत बडबड करत होता पण तो भारताबद्दल बोलायला लागल्यावर मी कान टवकारून ऎकले. तो Washington University मधून Agriculture मधे research करत आहे त्याबद्दल बोलत असतांना तो म्हणाला की ते लोक भारतातील शेती करण्याच्या पध्दती शिकत आहेत आणी त्या पध्दती अमेरिकेमध्ये लागू करण्याची गरज आहे वगैरे.
३-४ दिवसात सर्व लोक on an average ३ तास झोपले असतील. Sunday ला Blue man नावाचा show बघितला. Futurestic होता पण खुपच जास्त abstract वाटला. अर्थात depends on your choice पण मी कधी abstract art enjoy करत नाही, कदाचित ती मला कळत पण नाही, जी गोष्ट जशी आहे तशी दाखवता येते तर मग उगाच abstract कुठे करत बसा. मला show च्या मधे ५ मिनिटची डूलकी पण लागली. मला सिनेमाग्रुहांमध्ये झोपी जाण्याची वाईट सवय आहे. मी आत्तापर्यंत बऱ्याच सिनेमांना झोपी गेले आहे - उदाहरणार्थ Harry Potter, Casino Royale आणी most importantly एक खिलाडी एक हसिना, मी चकक फरदीन खानचा सिनेमा चालू असतांना झोपले म्हणजे दु:खद घटना आहे. आणी झोपते म्हणजे गाढ झोपते कधितरी शेवट सुरु असतांना जाग येते मग. Anyway इथल madam tuso museum, gondula ride एवढ काही खास नाहीये.
Vegas म्हणजे casinos दिव्यांचा लखलखाट, दुरुन बघितल तर दिव्यांचा समुद्र भासतो. आयुष्यात एकदा तरी नककी जिवाच व्हेगस करुन या.

Recent updates

2007-10-22T15:48:00.000-07:00

ख़ूप दिवसांपासून लिहायचा plan करत होते पण वेळच नव्हता मिळत. आज लिहायच ठरवल आणी ते पण मराठीतून. ह्र्स्व दिर्घच्या चूका माफ असाव्यात : )

ही गोष्ट तर सर्वांनाच माहीत आहे की आपले physical features आपल्याला आपल्या आई वडिलांकडून मिळतात आणि त्याबरोबरच काही behaviour patterns सुध्दा parents शी match करतात. त्याच धर्तीवर scientists ने काही interesting experiments केलेत. एक nurturing rat mother (say M1)जी की आपल्या पिल्लांची ख़ूप काळजी घेते आणि एक काळजी न घेणारी rat mother (say M2)जी की पिल्लांना जन्म देउन मोकळी होते. nurturing rat mother ची पिल्ल एकदम शांत आणि 'गुणी बाळ' :) होतात whereas दुसऱ्या rat mother ची पिल्ल त्यांना कोणी हातात घेतल की चावायला बघतात आणि cage मध्ये असलीत की scream करतात. Scientists ने M2 च एक पिल्लु M1 ला दिल तर ते एकदम शांत झाल आणि M1 च M2 ला दिलेल पिल्लु रागीट बनल. म्हणजे सर्वच behavior patterns genes मधून येत नाहीत तर बरेचसे nurturing वर सुध्दा अवलंबून असतात. एक sweden मधल village होत जिथे सारखा दुष्काळ पडायचा तर तिथले farmers दुष्काळाला खूप घाबरायचे, पण त्यांचे नातु पणतू ज्यांनी कि दुष्काळ कधीच experience केला नाही ते सुध्दा दुष्काळ ह्या नावाने घाबरतात... gene मधून famine ची fear सुध्दा pass on झाली. हे सर्व आणि अजून बरच काही Ghost in your genes ह्या documentary मध्ये बघून अस वाटल की आपल्याला आपल्या ancestors च्या genes मधून information, knowledge pass on होत असेल का? बऱ्याच वेळा आपल्याला एखाद्या ठिकाणी गेल की वाटत की अरे आपण इथे आधी कधीतरी येऊन गेलो आहोत ते त्यांच्यामुळे असेल का? तसच असाव अस मी hope करते म्हणजे आपल्या नंतर सुध्दा आपण मिळवलेल्या knowledge, experiences चा काहितरी फ़ायदा हॊऊ शकतो... नाही का? ही documentary नककी बघाल, कदाचित google videos मध्ये मिळून जाईल...

Recently IMAX मध्ये Sea Monsters आणि Dinosaurs Alive! 3D मध्ये बघितलेत. मला IMAX हा प्रकार भयंकर आवडतो... Harry Potter, Superman, सुध्दा 3D त बघायला मजा आली.

काही दिवसांपूर्वि आयुष्यात first time planetorium बघितले आणि पूण्यामध्ये अस काही का नाहिये ह्याची खंत वाटली. खरच आकाशात जाऊन भ्रमण केल्यासारखे वाटले. तिथे space वर documentary बघितली - हे एवढ मोठ विश्व - planets, stars, आपली galaxy बाहेरच्या galaxies हे सर्व कुठपर्यंत. ह्या सर्वाचा कुठे अंत आहे? आणि अंत आहे तर त्याच्यापलिकडे काय आहे? स्पेस मध्ये dead end चा concept funny वाटतो, हे विश्व अनंत आहे अस म्हणतात तेच खर असाव. ही documentary बघितल्यावर मी उगिचच विचार करत बसले की हे सर्व का आहे? मी इथे का आहे? मी काय करायला हव आहे? ह्याची निर्मिती कोणी केली असेल? फ़क्त earth वरच मनुष्यप्राणी आणी इतर प्राणिमात्र असतिल का अजुन कुठे असतिल आणी असतिल तर कसे असतिल etc. मला असे विचार करायला फारस आवडत नाही कारण आता ह्या जगात आले आहे तर उगीचच - का?कशाला असले प्रश्न विचारात का बसायच .. म्हणजे निर्मितिकाराने सुंदर जग बनवल आहे तर मग निर्मितिकारच कोण आहे का आहे कुठे आहे हे विचार करत बसण्यापेक्षा ह्या जगातल्या सर्व गोष्टींचा अनुभव घेण, त्या शिकण आणी एखाद्या प्रेक्षकाप्रमाणे अबब! केवढ हे सौदर्य... अशी reaction दयायची आणी मग त्या सौदर्याचा आस्वाद घ्यायचा निरनिराळ्या गोष्टींमधून ... हा approach मला जास्त आवडतो. जगात खूप गोष्टी आहेत करण्यासारख्या, शिकण्यासारख्या... आपण ०.२% जरि आत्मसात करु शकलोत तरि जन्म सार्थकी लागला म्हणायचा. (I don't know मी जसा विचार करत आहे हो बरोबर आणी exact convey केला का नाही)

The DK geography of the world नावाचे पुस्तक वाचले, ह्याच्या प्रत्येक page वर वेगळ्या country चा description आहे (capital, population, famous things etc.), and it's full of pictures. त्यामुळे गेला एक महिना मला रोज वेगळा देश बघायचा मोह होत होता.

A history of Sanskrit literature, by A. Berriedale Keith पुस्तक वाचल. खूपच interesting वाटल. का कोणी Sanskrit सारखी language invent केली, एवढी complicated, difficult and full of rules आणी ते पण एवढ्या वषा॔पूर्वि. अस म्हणतात की Scholars and brahmins करता Sanskrit होती, मग इतर लोक काय बोलायचे? कोणते ग्रंथ Sanskrit मध्ये लिहिलेत, कोणी आणि का लिहिलेत त्यांच आता काय झाल? प्राक्रित language चा उद्भव का आणि कधी झाला अश्या भरपूर interesting गोष्टी आहेत book मध्ये. मिळाल्यास नककी वाचाल.

आत्तापर्यंत चारकोल पेंटिंग, ग्लास पेंटिंग, फ़ॅब्रिक; नीब; Oil paintings try केले होते पण पहिल्यांदाच watercolor painting चा class करत आहे. मला somehow हा प्रकार जास्त अवघड वाटला. मला ह्या teacher चा teaching approach आवडला, ती फक्त painting technique सांगते पण त्यापलिकडे काहीहि सांगत नाही; हा technique मध्ये काही चूक होत असेल तर सांगते. ह्यात सहि गोष्ट अशी होते की क्लास मधल्या २५ लोकांची २५ प्रकारची पेंटिंग होतात (सेम गोष्टीची म्हणजे for example प्रत्येक व्यक्तिने काढलेला apple वेगळा दिसतो)थोडक्यात प्रत्येक व्यक्तिच्या विचारांना, कल्पनांना, concepts ना व एक जो प्रत्येकाचा perspective असतो निरनिराळ्या वस्तुंकडे बघण्याचा त्याला ती freedom देते, त्याला तिच्या विचारांनी influence नाही करत.
Dance करायला तर मला नेहमीच आवडले आहे. पण तो कधी शिकला पाहिजे असे नाही वाटले, in fact माझी best friend engineering ला असतांना वेळ काढून भरतनाट्यम शिकायची तेव्हा मला वाटायच ewwww भरतनाट्यम वगैरे boring आहे. इथे आल्यावर मीच dance class लावला! शिकवणारी बाई नावावरून indian वाटली पण to my surprise she is a russian and now in the US since many years. I am the only indian student in the class and the class is always so crowded. She teaches kathak and is so graceful, all other american girls are also very good at this indian classical dance.
सहा- सात वर्षांपूर्वि सुध्दा मी Swimming शिकायचा attempt केला होता. पण class सुरु होऊन अख्खे तीन दिवस होऊन गेलेत आणी अजून ह्या मुलीला Swimming जमत नाही ह्या विचारांनी माझा instructor panic झाला. मग त्याने थोडा गावठी उपाय try केला - मला लागोपाठ दोन - तीन दिवस त्याने ८ फूट पाण्यामध्ये फेकून दिले. आता फेकून देऊन त्याचाच व्याप वाढायचा कारण मी काही हातपाय मारुन वर येऊ शकायचे नाही, त्यालाच उडी मारुन मला बाहेर काढावे लागायचे. त्यानंतर मी त्या class ला राम राम ठोकला. आता परत Swimming शिकण्याच सामर्थ जुटवल. इथली instructor मला आवडली. आरामात शिकवते, कुठल्याही गोष्टीसाठी pressurize करत नाही. त्यामूळे रोज १ तास Swimming practice करणे मी enjoy करत आहे.