Marathi blog

मराठी भाषेच ज्ञान असलेल्यांनी पुल वाचल नसेल तर मराठी समजण्याच्या सर्वात मोठ्या फायद्यास ते मुकले आहेत.
पु. लंची ख्याती मी काय लिहावी. त्यांच्या प्रत्येक पुस्तकातून आणि प्रत्येक वाक्यातून ते पुन: पुन: प्रभावित करतात. हे पुस्तक त्यांच्या आयुष्यात आलेल्या निरनिराळ्या लोभस व्यक्तिमत्त्वांवर आहे. त्यातील एकाही व्यक्तीबद्दल मला अ का ब माहीत नसतांना त्या माझ्या मनात तरंग उठवून गेल्यात. आपुलकीने लिहिलेल हे पुस्तक त्यातील चरित्रांबद्दल आपुलकी निर्माण करुन जाते.

महाराष्ट्र पुरस्कार लाभलेल पुस्तक. जीवनातील तत्वांशी जास्तच चिकटलेल पात्र वपुंनी उभ केल आहे. प्रत्येक गोष्टीतील पात्रांच एक वेगळ आयुष्य, आगळे वेगळे विचार असतात आणि तस त्यांना वागण्याचा लेखकाने अधिकार दिला असला तरी ती पात्र वाचकांना नकोशी होवू शकतात. कधी कधी पुस्तकातील पात्रांचा वैताग आला की पुस्तक वाचु नये अस वाटत. तसच माझ झाल. शेवटी वाटेवर ती एकटी राहिली ते साहजिकच होत आणि बर झाल एकटी राहिली अस वाटून गेल.

तिथल्या सकाळच्या फेरफटक्यात सुर्याच्या पहिल्या किरणापासून उत्साह झळकतो. झाडाच पान आणि पान जणू आनंदात डूलत, पक्षी सकाळच्या सुर्यकिरणांच्या आगमनात गातात, वारा थंडावा निर्माण करण्याच्या प्रयत्नात गुंततो. आसमंत खुलतो, त्यासोबत माझ मनही झुलत, पाखरांसारख चहुओर भिरभिर उडावस वाटत, झाडासारख निपचित पडून सुर्यप्रकाशात पहुडावस वाटत. सर्वीकडे शांतता, प्रसन्नता, निर्मलता. दुरुन कुठुनसा मंदिराच्या घंटांचा नाद तर कधी ऐकू येते त्यास आरत्यांची साथ, उदबत्त्यांचा वास... प्रत्येक सकाळ बेभान करते अगदी सकाळ पेपरसुध्दा.

सकाळी रिकाम्या रस्त्यावर तर कधी पर्वती; लॉ कॉलेज टेकडीवर मारलेला फेरफटका, घरी येइपर्यंत होणारी वर्दळ, रिक्षावाल्यांनी बिल्डींग खालून मारलेल्या पोरांच्या नावाने हाका, कूठे भाजीवाले, फेरीवाल्यांच्या आरोळ्या, हॉर्नचे आवाज, कचरा घेणारे, पेपरवाले, दुधवाल्यांची वर्दळ. कूकरच्या शिट्ट्या, आमटीचा वास, शाळेत जाणारयांची, ऑफिसला पळणारयांची एकच चेहेलपेहेल. हळूहळू पॉप्युलेशन, पोल्युशन, ट्रफिकच्या राक्षसांच रुद्र रुप जाणवत.
दुपारच्या कडक उन्हाच्या मारयात घराघरात घुइघुइ फिरणारे सिलिंग फॅन्स, कूठूनसे येणारे जेवणाचे खमंग वास, मग कामवाल्या बायकांची एकच रांग, एवढ्या प्रकाशात प्रकर्शाने जाणवतात ते भडक रंग बिल्डींग्सपासून लोकांच्या कपड्यांपर्यंत. जरा थोडा वेळाची शांतता मिळते न मिळते तोच शाळेतून घरी आलेल्या मुलांचा कॉलनी मधे धुमाकूळ, घराघरातून येणारे मराठी सीरीयल्सचे आवाज. निजानीज झाली की काळोख्या रात्री रस्त्यावर पसरलेल कूत्र्यांच साम्राज्य, मांजरांनीसुध्दा बंड पुकारुन त्यांना दिलेला प्रतिसाद... शुभ्र चांदण, रस्त्यांवरून स्ट्रीट लाइटसचा लख्ख प्रकाश, त्यावर झेपावून रातकिड्यांची आत्महत्या...हवेतील गुलाबी थंडी, निर्मनुष्य वेळ एन्जॉय करत पडलेल्या निपचीत वाटा.

करप्शन, कचरा, गरीबी हजार प्रॉब्लम्स असले तरी आठवतो तो विजांचा थयथयाट, पावसाचा टिनावर पडलेला रपारप आवाज, मातीचा पहिल्या पावसानंतर येणारा सुवास, चुलीखाली लाकड जाळून पाणी तापवणारया बायांचा त्रास, रस्त्यावर भाजलेल्या कणसाचा वास, उसाच्या गुरहाडाचा आवाज, भाविकांची भक्ती, आईची माया, रस्त्याच्या मधे रवंथ करत पडलेल्या गाई त्यांना डिस्टर्ब न करता येणारया जाणारयांची घाई, तर कधी ह्या रसिका करता ४ केळी घेऊन भेटायला आलेली जुनी कामवाली बाई.

लक्षात राहतो आजीचा बटवा आणि झाडाखालची फुल वेचणारे आजोबा...

एक टकिला शॉट डान्स फ़्लोरवर बिंधास्त बेधडक उतरुन, लाज; लज्जा; शरम सोडून ताल पकडायची हमी देतो. हळूहळू पाय थरकायला लागतात. अधूनमधून हळूच चौफेर नजर टाकून मी चोरुन बघून घेते की कोणी माझ्याकडे बघत तर नाहीये ना. खात्री मिळाली की मग एकदम ताल से ताल मिला!

सर्व जण बेधुंद हो ऊन त्या गाण्यांवर जल्लोषात थिरकत असतात, सिंगल मुल सहसा ग्रुप करुन गणपती डान्स करत असतात. कपल्स एकमेकांना चिकटून झुलत असतात. बरयाच मुली स्ट्रीप डान्स सारख्या काहीतरी बिभत्स स्टेप्स तोडक्या कपड्यात करत असतात तर काही स्टेजवर उगीचच चढुन जरा वेळ मटकून घेतात.

काहींचे नाच मला कूल काहिंचे मनापासून हावभावासकट तर काहींचे नाटकी अश्लिल वाटतात. काही मुल फक्त पोरी बघायला आले असतात मग त्यांची गाडी काही बारच्या पुढे हलत नाही. गायी रवंथ करत बसतात तशी ही पोर दारुचे घुटके घेत चहुओर भिरभिर नजर टाकत बसले असतात. काही माझ्यासारखे जीन्स साधा टॉप आणि नाचतांना कंफर्टेबल वाटतील असे शुज (मी बरयाच वेळा स्नीकरस घालुन जाते!)
क्लब मधे बरयाच वेळा तेचतेच चेहरे दिसतात. एकमेकांची नावदेखिल माहित नसून किंवा माहिती करायची इच्छादेखिल नसून ते एकमेकांबरोबर नाचायला लागतात. बरोबर नाचणारी व्यक्ती चांगली नाचते का वाईट ह्याच्याशी घेण देण नसत, जुळायला लागते ती फक्त एक गोष्ट - रीदम.

जरा वेळाने दारु उतरुन देखिल शरिराला मिळाला असतो रिदम चा हाय. तोवर थोड्या नजरा तुमच्याकडे वळल्या जरी असल्या तरी फरक पडत नाही.. गाण्याच्या तालावर एक्सप्रेशन्स सकट मी धुंद हून नाचत राहते. गर्दी आणि घाम म्हणत असतो मी, त्यात कानठळ्या बसणारे स्पीकरस, तरीसुध्दा पाय हलत राहतात, लोकांच्या जल्लोषात कधी ते तुडवले पण जातात तरीसुध्दा ते थांबत नाहीत.

२ वाजलेत की गाणी बंद होतात, लोकांच्या उत्साहावर पाणी पडत. मेहफील खर तर आत्ताच रंगात आलेली असते. क्लब्स ४ वाजता बंद झालेत तरी लोक अजुन एका गाण्याची रीक्वेस्ट करतांना सापडतातच. गाणी संपलीत तरी मी गाडीत बसेपर्यंत नाचत राहते- त्या युफोरिया मधुन बाहेर पडायला मला वेळ लागतो. बाहेर पडल की हलक फ्रेश आणि स्ट्रेसफ्री वाटत असत, कानामधे असते प्रचंड सुन्नता आणि मनात पुन्हा येण्याची उत्सुकता...

प्रत्येक भाषा सुंदर असते, प्रत्येक भाषेच्या गमती जमती असतात. कुठलीही भाषा कदाचित तेव्हा एन्जॉय करता येते जेव्हा त्याचे अगदी गावराण रुपांतरापासून प्रदेशाप्रमाणे डायलेक्ट तुम्हाला कळतात.

विदर्भातली मराठी, गावाकडली मराठी, पुण्यातली अस्सल पुणेरी मराठी, कोकणातली मराठी आणि ह्या सर्वीकडील लोकांच्या निरनिराळ्या तरहा - खाण्यापासून वागण्यापर्यंत मला माहीत असल्याने मराठी पुस्तक मी सर्वात जास्त एन्जॉय करते.

मला मराठी समजत नसती किंवा वाचता आली नसती तर मी आयुष्यात काय मिस केल असत? खर तर काहीच नाही - पु.ल. देशपांडे सोडल तर! पु.लंची सर्वच पुस्तक सुंदर असली तरी बटाट्याची चाळ सर्वात सुंदर आहे.
वपु, सुहास शिरवळकर ह्यांची सर्वी पुस्तक मी मिस केली असती. मराठी भाषेचा अस्सल आस्वाद कवितांमधून लुटता येतो. शांता शेळके, मर्ढेकरांपासून अगदी आत्ताआत्तापर्यंतचे कवी किशोर कदम.

मला अजुन भाषा कळाल्या असत्या तर बर झाल असत कारण त्या न समजुन मी बरचस लिटरेचर मिस करते आहे. २०१२ मधे हिंदी पुस्तक वाचण्याचा प्लॅन आहे.

इतक्यात गंगाधर गाडगीळांच एका मुंगीचे महाभारत हे पुस्तक वाचल. त्यांची मी इतर कुठलीही पुस्तक वाचली नसल्याकारणाने त्यांना व्यक्ती म्हणून किंवा त्यांच्या आयुष्याबद्दल जाणून घेण्याची जिद्न्यासा मला नव्हती. पण तरीदेखिल हे पुस्तक मला खुप आवडल. काही आत्मचरित्र तुम्हाला प्रोत्साहित करतात जस की इडली ऑर्किड आणि मी, काही अवाक करतात जस की कोल्हाट्याच पोर, तर काही वाचल्यावर वाटत ह्या व्यक्तीने आत्मचरित्र का लिहाव? जस की नाच ग घुमा, काही आत्मचरित्रांशी तुम्ही रीलेट करु शकता, तसच हे पुस्तक माझ्याकरता होत.

ब्रिटीश काळातील मुंबई, तिथली लोक, मराठी लोकांचे इतर भाषीयांशी संबंध, तेव्हाच राहणीमान, कॉलेज लाईफ, कॉलेज विद्यार्थांकडून होणारया ब्रिटीशांविरुध्द चळवळी, तेव्हाच्या पुढारयांबद्दलचे विचार आणि हे सर्व एका कॉमन मॅनच्या द्रुष्टीकोनातून.

लिखाण ही माझी प्रचंड आवडीची गोष्ट आहे, त्याकरता मी रोज आवर्जुन वेळ काढते. लिहिल्याशिवाय मला दिवसाच पुर्णत्व जाणवत नाही. लिखाणावर तेवढच प्रेम करणारे गाडगीळ, त्यामुळे लिखाणासाठी येणारा मेंटल ब्लॉक, वेळ न मिळाल्यास होणारी चिडचिड, येणारी डिसट्रॅक्शन्स इत्यादींबरोबर व एक आयुष्याचा आराखडा व कौटुंबिक जीवन ह्या गोष्टी पण मला समान वाटल्यात. त्यांच्या आयुष्यातील अनंत डीटेल्सने मी बोर पण झाले. पुस्तक खरोखरच महाभारतासारख जाडजुड आहे. पण त्यांची अजुन पुस्तक मी वाचेन की नाही मला शंका आहे कारण वपु, सुशि ह्यांच्यासारख भाषेवरील प्रभुत्व मला जाणवल नाही. पुस्तक अवांतर डीटेल्स स्किप करुन वाचण्याकरता नक्कीच वर्थ आहे.

काही गोष्टी वाचलेल्या/ऐकलेल्या जस की भांडकुदळ जोशी, काही व.पुंच्या इतर पुस्तकांमधुन रीपिट, आणि काही व.पुंची खुप पुस्तक वाचल्यामुळे प्रेडिक्टेबल वाटणाऱ्या. प्रत्येक लेखकाच्या बाबतीत तस होउ शकत, जस की पुलंची ४ पुस्तक एकानंतर एक वाचल्यावर कोणत्या लाईनीनंतर कोणत्या प्रकारचा जोक येणार आहे हे रसिक वाचक ओळखु शकतो...
हे पुस्तक माझ्या मनाला खुप भिडले नाही पण तुम्ही नक्कीच वाचून बघा आणि मला तुमचा अभिप्राय अवश्य कळवा.

(हे पुस्तक एका इंग्रजी पुस्तकाचा केलेला अनुवाद आहे)

खर तर कथानकाचा पाया एकदम भक्कम आहे - ३ रुटीनला कंटाळलेले मित्र काही दिवसांच्या प्रवासाला निघतात ते पण नावेतून. ह्या थिमसोबत बरच काही करता आल असत पण अफसोस, द. मा. निराशा करतात. ना त्यातली पात्र ठळकरित्या उभी राहतात ना त्यांनी प्रवासात केलेल्या गोष्टी. ना त्यात गम्मत आहे ना सबस्टन्स. तुमच मत वेगळ पडल तर मला जरूर कळवा.